Maastrichtse onderzoekers leiden NWO-project van €6.600.000 over kennisveiligheid

Over het project

Wetenschap is gebaat bij internationale samenwerking. Waarden zoals academische vrijheid, wetenschappelijke integriteit en Open Science staan hoog in het vaandel. Dit geldt zeker voor de Nederlandse onderzoekspraktijk die sinds het einde van de Koude Oorlog sterk vervlochten is met internationale onderzoeksagenda’s. Zo komt de helft van het wetenschappelijke personeel op Nederlandse universiteiten inmiddels uit het buitenland en worden meer dan twee-derde van de publicaties geschreven met coauteurs in het buitenland. In een globaliserende wereld, waar we voor complexe uitdagingen staan, zoals klimaatverandering, digitalisering en pandemieën, is dergelijke wetenschappelijke samenwerking onmisbaar. 

Tegelijkertijd staat internationale samenwerking onder druk. Geopolitieke rivaliteit tussen grootmachten zoals China, Rusland en de Verenigde Staten neemt toe. Landen zien kennis en innovatie als cruciaal voor het concurrentievermogen en het streven naar geopolitieke dominantie in de 21ste eeuw. Voor Nederlandse en Europese universiteiten en kennisinstellingen vormt dit een uitdaging. Hierbij gaat het niet alleen om het beschermen van gevoelige kennis, maar ook om het tegengaan van buitenlandse inmenging in de kennisketen en het beschermen van publiek vertrouwen in onderzoek. 

Het onderzoeksproject KNOWSEC-NL zal bestuderen hoe grootmachten omgaan met kennis en innovatie als onderdeel van hun veiligheidsstrategieën, ook tijdens eerdere perioden van geopolitieke spanningen, en hoe kennisveiligheid past binnen de Europese ambitie voor strategische autonomie. Het zal ook de huidige kennisveiligheidspraktijk binnen Nederlandse universiteiten en onderzoeksinstellingen in kaart brengen, en een normatief kader ontwikkelen waarmee de Nederlandse kennissector een beter evenwicht kan vinden tussen samenwerking en geopolitieke uitdagingen. Onderzoekers van dit consortium werken hierbij intensief samen met experts uit de praktijk om Nederlands en Europees beleid te versterken, best practices te delen en onderzoeksteams te trainen.

Over de aanvragers

Het KNOWSEC-NL project, getiteld ‘Fostering the Resilience of the Dutch Knowledge Sector: Knowledge Security and Research in a Geopolitical Context’, heeft een onderzoeksbeurs gekregen van de NWO als onderdeel van de Nationale Wetenschapsagenda met betrokkenheid van de ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Defensie en Economische Zaken en de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD). Het project loopt voor vijf jaar en wordt gecoördineerd door de Faculteit der Cultuur- en Maatschappijwetenschappen van de Universiteit Maastricht. 

Prof. Dr. Hylke Dijkstra is de hoofdaanvrager en de projectcoördinator van KNOWSEC-NL.  Hij merkt op dat dit nieuwe onderzoeksproject bijzonder belangrijk is: “Het is duidelijk dat de wereld voor onze ogen verandert. Wij zijn in een ander tijdperk beland vol geopolitieke uitdagingen. Europa heeft het hier moeilijk mee. Dit geldt ook voor de Nederlandse kennissector waar dagelijks beleidsmakers en onderzoeksteams voor ingewikkelde dilemma’s staan waar zij niet altijd raad mee weten. In dit nationale onderzoeksproject gaan wij met deze problematiek aan de slag.”

Dr. Mariëlle Wijermars is medeaanvrager en leidt het werkpakket rondom onderzoeks- en maatschappelijke impact. Zij voegt eraan toe dat “het vinden van een nieuw evenwicht vraagt om interdisciplinair onderzoek en het faciliteren van een continue dialoog met alle belanghebbenden in de kennisketen. We werken daarom nauw samen met de maatschappelijke partners in ons consortium, en daarbuiten, om deze ambitie te realiseren. KNOWSEC-NL zal hierbij functioneren als een kennisplatform om, gezamenlijk, de weerbaarheid van de Nederlandse kennissector te versterken.” 

Tot de medeaanvragers van het consortium behoren de Universiteit van Amsterdam, Universiteit Twente, Technische Universiteit Delft, Rijksuniversiteit Groningen, Universiteit Utrecht, Hogeschool Utrecht, Nederlandse Defensieacademie, Rathenau Instituut, en het Centrum Wiskunde en Informatica. Tot de maatschappelijke partners behoren de ministeries van Buitenlandse Zaken en Defensie, SURF, Neth-ER, Amsterdam UMC, het Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum en TNO, alsmede de buitenlandse partners KTH Royal Institute of Technology (Zweden), CISPA Helmholtz Center for Information Security (Duitsland), University of Liège (België), University of Barcelona (Spanje) en het Science History Institute (Verenigde Staten).