BlueLab traint rechtenstudenten in verantwoordelijk AI-gebruik

BlueLab is een praktijkgerichte trainingsomgeving die is geïntegreerd in het keuzevak Legal Analytics voor derdejaars studenten van de bachelor European Law School. "Studenten kruipen in de rol van compliance officers op het gebied van duurzaamheid en werken aan realistische casussen uit de blauwe economie, het deel van de economie dat is gebouwd rond de zee en haar grondstoffen", legt Nanda uit. "Ze krijgen een casestudy van een bedrijf dat te maken heeft met maritieme duurzaamheidsverplichtingen, samen met een pakket EU-richtlijnen, verdragsbepalingen en duurzaamheidsverslagen van bedrijven." 

Via het BlueLab-dashboard analyseren studenten dit materiaal met behulp van AI-tools, identificeren ze de relevante vereisten, stellen ze een register van verplichtingen op en schrijven ze een memorandum in cliëntstijl met een actieplan. Het BlueLab-dashboard is een nieuwe ontwikkeling die tools voor documentverwerking integreert met grote taalmodellen (LLM's) en een samengestelde juridische kennisbank. Aan de hand van een compliancescenario identificeert het systeem relevante wettelijke bepalingen en ondersteunt het studenten bij het genereren van gestructureerde compliance-uitkomsten die op die bepalingen zijn gebaseerd. 

Marcos: “Studenten gebruiken AI daarom niet als een hulpmiddel om hun vragen te beantwoorden, maar als een structurerend instrument. Bij elke stap vraagt het dashboard hen om hun beweringen te koppelen aan een brontekst. Het doel is om studenten de daadwerkelijke workflow van compliancewerk te laten leren in een omgeving waar ze kunnen experimenteren, fouten kunnen maken en leren om te verifiëren wat AI hen vertelt, in plaats van het zomaar aan te nemen. Deze verificatieworkflow vormt de kern van verantwoord AI-gebruik, wat een van onze prioriteiten binnen het project is.”

Nanda en Marcos constateerden een kloof tussen het juridisch onderwijs en de arbeidsmarkt voor ESG-compliance, waar AI onmisbaar is geworden. Studenten moeten daarom op de hoogte zijn van de regelgeving rondom AI en leren hoe ze AI op een verantwoorde manier kunnen toepassen in hun toekomstige werk. Volgens Nanda is dit belangrijk in Nederland, omdat het land economisch sterk afhankelijk is van de zee. “Er is momenteel veel gefragmenteerde documentatie. Daarom is AI-ondersteuning nodig om het werk te kunnen doen. Bovendien worden er nieuwe verdragen gesloten, zoals de Biodiversity Beyond National Jurisdiction Agreement (BBNJ-overeenkomst), die dit een extra impuls geven.” 

Volgens Marcos bestuderen studenten momenteel milieu- en duurzaamheidsrecht als theorie en leren ze wat de regels inhouden. “Wat ontbreekt, is de professionele laag daarbovenop: hoe beheer je in de praktijk de workflow van due diligence, risicoanalyse en rapportage aan klanten, terwijl je te maken hebt met duizenden pagina's aan regelgeving en openbaarmakingsdocumenten? BlueLab is ontwikkeld om precies die kloof te overbruggen. Hoe verifieer je de door AI gegenereerde resultaten aan de hand van gezaghebbende bronnen? Hoe documenteer je je redenering en hoe onderbouw je je conclusies? Dit zijn vaardigheden die studenten zullen ontwikkelen tijdens het werken met BlueLab.”

De onderzoekers hopen dat het BlueLab-project niet alleen impact zal hebben op de ontwikkeling van studenten en de arbeidsmarkt voor ESG-compliance. Ze hopen ook iets dichter bij huis teweeg te brengen: meer samenwerking en dialoog tussen de verschillende faculteiten van de Universiteit Maastricht. Marcos: "Op Maastrichts niveau kunnen we ook kijken naar de integratie van AI in en voor het onderwijs, om AI-ondersteunde onderwijssystemen te creëren die niet alleen verantwoord, maar ook in overeenstemming met de wet- en regelgeving zijn."  

Nanda voegt eraan toe: “Het doel is ook om de dialoog tussen verschillende faculteiten te bevorderen. Dit is een complianceproject binnen de juridische sector, maar veel vakgebieden kampen met een soortgelijk probleem. We zullen al het lesmateriaal en de projectdocumentatie openbaar maken, zodat andere docenten het kunnen hergebruiken en aanpassen. Het project brengt ook de Faculteit Rechtsgeleerdheid en de afdeling Advanced Computing Science samen, met de masteropleiding Responsible Data Science als een van onze verspreidingsdoelen. Door meer te delen, te praten en dit soort interdisciplinaire programma's te ontwikkelen, kunnen we ook de samenwerking tussen faculteiten bevorderen. Shashank Chakravarthy, een software engineer van het Brightlands Institute for Smart Society (BISS) aan de UIniversiteit Maastricht, ondersteunt het project bij de technische ontwikkeling en het onderhoud van het dashboard op de lange termijn.”