Sterrenkundige droom wordt werkelijkheid

Deze waarneming verklaart onder meer hoe goud in het heelal gevormd wordt en bevestigt de theorie van wetenschappers dat gammaflitsen ontstaan bij het samensmelten van twee neutronensterren of een zwart gat en een neutronenster.

Primeur
Dat Koekoek het nieuws al eerder hoorde dan de rest van de wereld, komt doordat hij namens de Universiteit Maastricht een samenwerking is aangegaan met het Nationaal Instituut voor Subatomaire (Nikhef). In 2011 promoveerde hij bij prof. dr. Jo van den Brand, jarenlang programmaleider gravitatiegolven bij dit instituut. Nikhef houdt zich bezig met onderzoek naar de elementaire bouwstenen van ons universum. De Universiteit Maastricht heeft aangegeven zich meer te willen verdiepen in onderzoek naar deeltjesfysica en gravitatiegolven. Hiervoor gaat Gideon Koekoek een onderzoeksgroep opbouwen in Maastricht.

Toegang tot data
Dankzij de nauwe samenwerking met Nikhef heeft Koekoek toegang tot de data die de drie LIGO-Virgo-telescopen in de wereld momenteel opleveren. Gravitatie-onderzoek in Europa wordt gecoördineerd door Virgo en in de Verenigde Staten door LIGO. Prof. Van den Brand is sinds een paar maanden woordvoerder van Virgo. “Slechts een handjevol wetenschappers heeft toegang tot deze data. Dat UM-studenten kunnen rekenen met werkelijke data is natuurlijk geweldig”, zegt de enthousiaste onderzoeker/docent.

Einstein Telescoop naar Limburg?
Over drie jaar, in 2020, wordt besloten waar in Europa de opvolger van de huidige telescopen gebouwd gaat worden. Zuid-Limburg is volgens Koekoek een zeer serieuze kandidaat. “Belangrijke spelers in dit veld vinden Zuid-Limburg het meest geschikt vanwege de bodemsamenstelling; het apparaat moet namelijk onder de grond gebouwd worden. De UM-onderzoeksgroep die ik tegen die tijd in stelling heb gebracht, zit dan echt met zijn neus bovenop dit wetenschappelijke onderzoeksveld. Een unieke positie.” De zogeheten Einstein Telescoop zal naar verwachting dagelijks gravitatiegolven detecteren.

Belang
Over het belang van de huidige ontdekking is Koekoek duidelijk: “Technologie komt voort uit het ontcijferen en begrijpen van natuurwetten. Denk maar eens aan elektriciteit of thermodynamica, het onderzoeken en ontrafelen van deze natuurwetten heeft geleid tot smartphones en auto’s. Zo zal onderzoek naar gravitatiegolven op den duur deuren openen naar nieuwe technologieën.” Daarnaast groeit hiermee onze fundamentele kennis over de natuur en het heelal. “Het heelal is in principe een gigantisch laboratorium. Het observeren en meten van botsende zwarte gaten kunnen we nooit op aarde doen. Nu kunnen we deze fenomenen beter bestuderen en begrijpen.”