Resultaten bewustwordingscampagne ‘We zijn zelf het medicijn’: meer kennis over dementiepreventie

De campagne ‘We zijn zelf het medicijn’ richtte zich op praktische manieren om de hersenen gezond te houden, zoals voldoende bewegen, gezond eten, sociaal actief blijven en het beschermen van het gehoor. Via een netwerk van campagnevrienden werden gedurende het jaar activiteiten georganiseerd in onder meer Zuid-Limburg en Groningen. Zo vonden publiekslezingen plaats, waren posters te zien in bushokjes en konden bezoekers in verschillende gemeenten een informatieve wandeling maken door een opblaasbaar megabrein. Ook werd de gratis MijnBreincoach-app ingezet. Daarmee krijgen gebruikers inzicht in hun eigen leefstijl en praktische tips om hun hersengezondheid te verbeteren.

Om het effect van de campagne te onderzoeken, voerden onderzoekers van het Alzheimer Centrum Limburg een evaluatiestudie uit. Via gezondheidspanels van de GGD in de campagneregio’s Zuid-Limburg en Groningen werd vóór en na de campagne een willekeurige groep mensen tussen de 40 en 75 jaar bevraagd over hun kennis van risicofactoren voor dementie en hun bereidheid om hun leefstijl aan te passen. Zo’n 2000 mensen vulden de vragenlijst voorafgaand aan de campagne in, aan de oproep voor de nameting gaven zo’n 1500 mensen gehoor.

Uit de resultaten blijkt dat veel mensen zich al goed bewust zijn van het feit dat zij zelf invloed hebben op hun risico op dementie. Zowel vóór als na de campagne gaf ongeveer 70 procent van de deelnemers aan dat zij denken zelf iets te kunnen doen om het risico te verlagen. Ook weet een meerderheid dat mentaal, fysiek en sociaal actief blijven belangrijk is voor een goede hersengezondheid.

Tegelijkertijd nam de kennis over specifieke risicofactoren tijdens de campagneperiode verder toe. Aan het einde van de campagne werden 11 van de 15 onderzochte risicofactoren vaker herkend dan bij de voormeting. Meer dan de helft van de deelnemers weet inmiddels dat niet alleen roken, alcoholgebruik en voeding invloed hebben op het risico op dementie, maar ook factoren als depressie, hoge bloeddruk en diabetes. Minder bekend blijft dat ook hart- en vaatziekten, gehoorproblemen en chronische nierziekte het risico kunnen vergroten.

“Deze resultaten laten zien dat veel mensen al weten dat leefstijl belangrijk is voor hersengezondheid, maar ook dat een gerichte campagne helpt om kennis over minder bekende risicofactoren te vergroten,” zegt hoofdonderzoeker Sebastian Köhler. “Juist die bewustwording is belangrijk, omdat het mensen handvatten geeft om eerder gezonde keuzes te maken.”

Een belangrijk doel van de campagne was om beter aan te sluiten bij mensen met minder sociaaleconomische kansen en mensen met een migratieachtergrond. Uit een eerdere campagne in 2018 bleek namelijk dat deze groepen minder goed werden bereikt.

Daarom werden de campagneboodschappen en materialen vooraf samen met inwoners en lokale organisaties aangepast. Zo ontwikkelden de onderzoekers onder meer berichten die eenvoudig via WhatsApp gedeeld konden worden en werd samengewerkt met sleutelfiguren in de wijk.

Die aanpak lijkt effect te hebben gehad. In de campagneregio’s Zuid-Limburg en Groningen nam juist onder mensen met een laag of middeninkomen en onder deelnemers met een migratieachtergrond het bewustzijn toe dat zij zelf invloed kunnen uitoefenen op hun risico op dementie.

“Door samen te werken met mensen en organisaties uit de regio konden we de campagne beter laten aansluiten bij de leefwereld van verschillende doelgroepen,” zegt Sebastian Köhler. “Dat is essentieel als je wilt dat informatie over hersengezondheid iedereen bereikt.”

Op basis van de ervaringen van deze en eerdere campagnes is er inmiddels een draaiboek ontwikkeld waarmee andere gemeenten en GGDen in Nederland de campagne kunnen uitrollen. Als volgende stap willen de onderzoekers nog intensiever werken in de gemeenten. “We willen wijken in Limburg hersengezond maken. Niet alleen door informatie te verspreiden, maar ook door mensen gericht te ondersteunen om gezonde keuzes te maken. Denk bijvoorbeeld aan een gesprek met de huisarts, begeleiding door een leefstijlcoach, of regelmatige beweegsessies of activiteiten in het buurtcentrum. Kortom, er valt nog veel meer te bereiken,” zegt Köhler.

Dit verhaal is eerder gepubliceerd op de website van het Maastricht UMC+.