Patronen zoeken in hersensignalen
Onderscheid maken tussen ruis en wat je echt zoekt: dat doet universitair hoofddocent Borbála Hunyadi bij MHeNs. Met haar achtergrond in computertechniek en neurowetenschappen zoekt ze patronen in hersensignalen om neurologen te helpen bij het diagnosticeren van hersenaandoeningen. Ze hoopt ook meer vrouwen te interessen voor een carrière in de techniek: “Op de een of andere manier groeien meisjes op met het idee dat wiskunde niets voor hen is. Dat zou ik graag willen veranderen.”
In Boedapest, Hongarije, studeerde Borbála computer- en elektrotechniek. “Tijdens mijn PhD in elektrotechniek gebruikte ik signaalverwerking en machine learning om epilepsie te helpen diagnosticeren”, zegt ze. “Na mijn postdoc ging ik naar TU Delft, waar ik een theoretischere kant opging en methodes voor signaalverwerking doorontwikkelde. Afgelopen september kwam ik naar Maastricht, omdat ik weer dichter bij een klinische omgeving wilde zijn en samen wilde werken met clinici en neurowetenschappers.”
Ruis scheiden
Wat is signaalverwerking precies? “Met een elektro-encefalogram (EEG) of beeldvormingstechnologie kunnen we hersensignalen meten”, legt Borbála uit. "We voeren deze metingen uit omdat we iets over de hersenen willen weten, dus we zoeken naar iets specifieks in deze signalen. Het probleem is dat we tegelijkertijd ook ruis opvangen: dingen die we in eerste instantie niet wilden meten. Met signaalverwerking proberen we die ruis te scheiden van datgene wat we echt zoeken."
Patronen zoeken
Borbála gebruikt signaalverwerking om patronen te zoeken. “Tijdens mijn PhD probeerde ik epileptische aanvallen op een EEG te vinden. De aanvallen zagen eruit als ritmische oscillaties in het hersensignaal, dus dat is een bepaald herkenbaar patroon”, legt ze uit. “Een patroon kan echter vele vormen aannemen. Soms is het een netwerk van verschillende hersengebieden die zich op dezelfde manier gedragen. Die noemen we dan functioneel verbonden. Die patronen zijn interessant om te herkennen, omdat er veel ziektes zijn waarbij bepaalde netwerken in de hersenen abnormaal verbonden of juist niet verbonden zijn, vergeleken met een gezond persoon. Epilepsie is hier een voorbeeld van. Door die netwerken te veranderen met behandelingen als chirurgie of hersenstimulatie kun je patiënten helpen."
“Patroonherkenning is niet bedoeld om artsen te vervangen, maar om in overleg met hen te gebruiken.”
Praktijk
Door patronen te vinden die onderscheid maken tussen patiënten, wil Borbála het diagnostische proces ondersteunen. “Ik hoop dat ik de neuroloog kan helpen bij het nemen van bepaalde beslissingen en zo de klinische praktijk kan verbeteren”, zegt ze. "Met de patronen kun je een beter behandelplan opstellen dat echt op de patiënt is afgestemd. Patroonherkenning is niet bedoeld om artsen te vervangen, maar om in overleg met hen te gebruiken. Daarom zou ik niet zomaar willen zeggen ‘op basis van dit patroon hoort deze patiënt in die categorie en daarom moeten we deze behandeling doen’. Ik zou liever de neuroloog vertellen dat ik een patroon heb gevonden en sterkere verbindingen tussen bepaalde hersengebieden zie, en vragen of dat voor de arts logisch is. Dan kunnen we samen bespreken of die gebieden een rol spelen in een bepaalde cognitieve functie, of, als de gebieden juist niet met elkaar verbonden zijn, of dat de symptomen kan verklaren die we zien.”
Vrouwen in de techniek
Borbála zet zich ook in om meer vrouwen te interesseren voor een carrière in de techniek. “Al tijdens mijn studie was ik een van de weinige vrouwen”, legt ze uit. "Het zou veel leuker zijn als de verhouding gelijk was. Ik vind het jammer dat meisjes vaak zeggen dat ze slecht zijn in wiskunde, ik denk dat ze dat geleerd hebben te zeggen omdat ze dat van leeftijdsgenoten horen. Er is geen verschil in vaardigheden tussen meisjes en jongens, maar op de een of andere manier groeien meisjes op met het idee dat wiskunde niets voor hen is. Dat zou ik graag willen veranderen, want je kunt een mooie carrière opbouwen in dit vakgebied. Ik denk dat veel vrouwen zich meer bezighouden met hun impact op de samenleving of zorg en dat ze daarom voor ander werk kiezen. Maar ik vind het belangrijk om te laten zien dat je in de techniek ook een positieve bijdrage kan leveren aan het leven van mensen."
Voetbal
Het grootste deel van haar vrije tijd brengt Borbála door met haar man en twee zonen. “Zij hebben me geïnspireerd om te gaan voetballen, dus nu speel ik in het damesteam”, zegt ze. “Het is erg leuk en een beetje buiten mijn comfortzone. Ik vind het heel leuk om deel uit te maken van een team waarin we strijden voor hetzelfde doel. We spelen buiten, zelfs in de winter. De kou is één ding, maar regen is erger. Gelukkig regent het niet zo vaak: we hebben misschien twee of drie keer in de regen getraind.”
Tekst en beeld: Joëlle van Wissen
Lees ook
-
Gezonder eten en meer bewegen: leefstijl is een totaalpakket
Welke leefstijlfactoren zorgen na de behandeling van dikkedarmkanker voor een betere kwaliteit van leven? Martijn Bours onderzoekt dit.
-
PhD-student Kate Kondrateva wint wetenschappelijke danswedstrijd met AI-dans
Kate Kondrateva, PhD-kandidaat bij de Universiteit Maastricht, is één van de winnaars van ‘Dance Your PhD’, een danswedstrijd van Science Magazine. Kondrateva won in de nieuwe AI-categorie.
-
Studenten zetten zich in voor betere zorg in Ghana
Naast hun studie aan FHML zetten sommige studenten zich ook in voor maatschappelijke projecten.