NWO kent tien Veni-beurzen toe aan veelbelovende UM-onderzoekers
Maar liefst tien jonge UM-onderzoekers hebben een Veni-beurs ter waarde van maximaal 320.000 euro gekregen van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). De beurs is een stimulans voor avontuurlijke, talentvolle en baanbrekende onderzoekers om de komende drie jaar hun eigen onderzoeksideeën verder te ontwikkelen.
De Veni is een persoonsgebonden wetenschappelijke beurs die zich richt op onderzoekers die recent gepromoveerd zijn. Het financieringsinstrument maakt het mogelijk onderzoek naar eigen keuze te doen. De projecten die financiering ontvangen, richten zich dan ook op de meest uiteenlopende onderwerpen.
De 205 beurzen uit de Veni-ronde van 2025 zijn verdeeld over 59 toewijzingen bij Exacte en Natuurwetenschappen (ENW), 81 bij Sociale en Geesteswetenschappen (SGW), 30 bij Toegepaste en Technische Wetenschappen (TTW), en 35 beurzen bij ZonMw.
Lees hieronder welke onderzoekers van de UM een beurs hebben gekregen en wat hun werk inhoudt.
Dr. T. Hartl
UnveilML: Verborgen factoren zichtbaar maken via machine learning
School of Business and Economics
Effectief beleid hangt vaak af van factoren die niet direct waarneembaar zijn, zoals marktrisico of de conjunctuurcyclus.UnveilML ontwikkelt schattingsmethoden voor dergelijke ongeobserveerde factoren. Het project combineert de schaalbaarheid en flexibiliteit van machine learning met de interpreteerbaarheid, transparantie en het vermogen om langetermijnafhankelijkheden te modelleren die kenmerkend zijn voor traditionele tijdreeksmethoden. Door de onderliggende statistische theorie af te leiden, verbetert UnveilML ons inzicht in wanneer machine learning betrouwbare schattingen oplevert. Door grotere datasets te verwerken dan met traditionele methoden mogelijk is, zal het project naar verwachting de schattingen voor de conjunctuurcyclus, het marktrisico en de opwarming van de aarde verbeteren.
Dr. J. Trajkovic
Afstemming van hersencommunicatie voor betere aandacht en flexibel denken
Faculty of Psychology and Neuroscience
Dit project ontwikkelt een nieuwe manier om de communicatie tussen hersengebieden te verbeteren die betrokken zijn bij aandacht en flexibel denken. In plaats van één enkel hersengebied te stimuleren, worden twee onderling verbonden gebieden met temporeel precies magnetische pulsen beïnvloed om hun samenwerking te versterken. De methode wordt getest bij gezonde vrijwilligers om te onderzoeken of dit leidt tot betere cognitieve prestaties. Veranderingen in hersenactiviteit worden nauwkeurig gemeten om te volgen hoe informatie door deze netwerken stroomt. In een laatste fase wordt onderzocht of herhaalde sessies langdurige effecten veroorzaken, wat belangrijke kennis oplevert voor de ontwikkeling van toekomstige behandelingen.
Dr. C. Sun
Generative AI for Causal Treatment-Toxicity Analysis in Rare Blood Cancers
Faculty of Science and Engineering
Patiënten met zeldzame bloedkankers krijgen vaak ernstige bijwerkingen van hun behandeling, zoals hartschade of zware infecties. Omdat deze ziekten zeldzaam zijn, bevatten klinische studies en ziekenhuisgegevens te weinig patiënten om goed te begrijpen wanneer en waarom deze bijwerkingen optreden. Dit project onderzoekt of gesimuleerde patiënttrajecten kunnen helpen om deze kennislacu-ne te verkleinen. Door medische kennis te combineren met generatieve AI wor-den realistische behandeltrajecten gemaakt en wordt geëvalueerd wanneer deze betrouwbaar zijn voor onderzoek. Hierdoor kunnen onderzoekers oorzaak-gevolgrelaties bestuderen en “wat-als”-vragen beantwoorden, bijvoorbeeld wat er had kunnen gebeuren als een patiënt een andere behandeling had gekregen.
Dr. H.J.B. Marcos
Wanneer de oceaan digitaal wordt: rechtsvinding voor AI-gestuurde ontdekking van maritieme grondstoffen
Faculty of Law
Eeuwenlang vereiste het vinden van waardevolle stoffen in de oceaan duikteams die sponzen en algen verzamelden. Deze maritieme grondstoffen stimuleerden innovatie in biotechnologische sectoren waarin Nederland een belangrijke speler is. Tegenwoordig gebruiken wetenschappers kunstmatige intelligentie om, zonder de zee op te gaan, veelbelovende stoffen te identificeren. Maar de regels voor deze activiteiten zijn geschreven voor een wereld van fysieke bemonstering. Dit onderzoek gaat na welk recht wenselijk is wanneer ontdekkingen met computers plaatsvinden. De resultaten moeten regelgevers, onderzoekers en bedrijven helpen hun weg te vinden in deze nieuwe werkelijkheid en zorgen dat de voordelen van maritieme ontdekkingen eerlijk worden gedeeld.
Dr. S. Tas
Het verzekeren van een op de rechtsstaat gebaseerd AI-beheer van EU-agentschappen
Faculty of Law
EU-agentschappen ontwikkelen en/of gebruiken steeds vaker artificiële intelligen-tie (AI), voornamelijk in gevoelige gebieden zoals grensbeheer en politiële sa-menwerking. Hoewel AI de efficiëntie van de agentschappen kan verbeteren en hun ondersteuning aan nationale autoriteiten kan versterken, creëert het ook ernstige risico’s voor de grondrechten van individuen (bijvoorbeeld een persoon die ten onrechte van een misdrijf wordt verdacht). DigiAge analyseert hoe EU-agentschappen, met name Europol, Frontex en eu-LISA, AI in de praktijk ontwik-kelen en/of gebruiken, met als doel een op de rechtsstaat gebaseerde aanpak te ontwikkelen die de rechten van individuen waarborgt en het vertrouwen van het publiek in EU-agentschappen verstrekt.
Dr. M.C. Ottenhoff
ITABCI: Decoding the intent to action from non-motor brain areas
Faculty of Health, Medicine and Life Sciences
Brein-computer technologie meet hersenactiviteit en vertaalt het naar computer instructies om hulpapparaten te besturen. Op deze manier kan de bewegingsfunctie worden hersteld van mensen die (een deel van) hun vermogen om te bewegen zijn verloren. Dit project ontwikkeld een nieuw type brein-computer technologie dat gebruikt maakt van een fundamenteel ander hersensignaal. In plaats van te denken aan ‘beweeg mijn hand naar voren’ denken gebruikers aan wat ze willen bereiken: ‘neem een hap van deze appel’. Op deze manier wordt brein-computer technologie beschikbaar voor mensen met bewegingsbeperkingen door schade aan de hersenschors.
Dr. M. Schepers
De hersenen weer aan de praat krijgen bij Alzheimer
Faculty of Health, Medicine and Life Sciences
Bij de ziekte van Alzheimer raken niet alleen zenuwcellen beschadigd, maar ook myeline, de isolatielaag die zorgt voor snelle en efficiënte communicatie in de hersenen. Deze laag kan worden hersteld, maar dit natuurlijke herstel werkt onvoldoende bij de ziekete van Alzheimer. Dit project richt zich op het activeren van herstelprocessen in menselijke hersencellen die myeline aanmaken. Door te onderzoeken welke signalen deze cellen aanzetten tot rijping en herstel, worden nieuwe manieren gezocht om myeline herstel te stimuleren en hersenfuncties beter te ondersteunen.
Dr. M.M. van der Thiel
Het brein reinigen: de invloed van de overgang op Alzheimer-risico
Faculty of Health, Medicine and Life Sciences
De ziekte van Alzheimer, de belangrijkste doodsoorzaak in Nederland, treft vrouwen onevenredig vaak. Vrouwen vormen twee derde van alle patiënten. Dit risico stijgt na een vroege overgang, wanneer de menstruatie stopt en hormoonspiegels sterk dalen. Dit project onderzoekt hoe hormonale veranderingen tijdens de overgang het hersenvermogen beïnvloeden om afvalstoffen af te voeren die verband houden met de ontwikkeling van Alzheimer. Met geavanceerde hersenscans volgen we vroege veranderingen in deze afvalverwijdering en de invloed op dementierisico. De resultaten kunnen vrouwen met een hoger risico vroegtijdig identificeren en gepersonaliseerde behandelingen mogelijk maken.
Dr. W.R.P.H. van de Worp
Waarom kanker spierverlies veroorzaakt
Faculty of Health, Medicine and Life Sciences
Veel mensen met longkanker verliezen ongewenst spiermassa, wat dagelijkse activiteiten bemoeilijkt en kankerbehandelingen minder effectief kan maken. Dit project onderzoekt hoe tumoren stofjes afgeven aan het bloed die de spieren bereiken en daar spierafbraak veroorzaken. Met behulp van innovatieve modellen en technieken wordt in kaart gebracht welke tumorafgeleide stofjes hier direct verantwoordelijk voor zijn. Deze kennis vormt de basis voor toekomstige behandelingen die spierkracht behouden en de kwaliteit van leven van kankerpatiënten verbeteren.
Dr. H. Luo
Hartbevingen: hartgeluiden als vroege waarschuwing bij hartfalen
Faculty of Health, Medicine and Life Sciences
Onderzoekers van de Universiteit Maastricht onderzoeken waarom het hart zijn “lub-dub” maakt en of die geluiden iets zeggen over hoe goed het hart werkt. Met metingen uit dieronderzoek, echo-techniek die kleine trillingsgolven in de hartspier volgt, en digitale stethoscoopopnames koppelt het project geluidskenmerken aan de stijfheid van de hartspier. Daarna wordt een smartphone-systeem ontwikkeld waarmee patiënten thuis korte opnames maken, zodat verslechtering van hartfalen mogelijk al ongeveer een week eerder wordt gesignaleerd.
Lees ook
-
Extra zakken in de doktersjas
FHML heeft het eerste keuzeonderwijsvak in Nederland opgezet, waarbij studenten zonder witte jas meelopen bij een maatschappelijke of zorgorganisatie.UM news
-
Subsidies Maastricht UMC+ en Zuyderland voor gezamenlijk onderzoek
Acht nieuwe onderzoeksprojecten in Zuid-Limburg krijgen subsidie voor gezamenlijke onderzoeks- en innovatieprojecten van het Maastricht UMC+UM news
-
Een coschap in Ierland verrijkt je als mens én als aankomend arts
Jip Bremer is net terug van een vijfweekverblijf in Ierland, waar zij in het stadje Mullingar, een uurtje treinen vanuit Dublin, haar coschap psychiatrie deed. De grootste cultuurshock: er wordt nog met papieren dossiers gewerkt.UM news