Interventies voor infectieziekten

Eén van Nicoles specifieke onderzoeksthema’s is infectieziekten. “Ik onderzoek met name virale en bacteriële infectieziekten, zoals hiv of hepatitis. Veel mensen denken dat hiv niet echt meer voorkomt in Nederland, maar jaarlijks krijgen meer dan vierhonderd mensen een nieuwe diagnose en in totaal leven er ongeveer 25.000 mensen met hiv. Binnen deze groep zijn er ook mensen die niet weten dat ze hiv hebben. Als je dat weet en er snel bij bent, kun je goed behandeld worden, waardoor je dezelfde levensverwachting hebt als iemand zonder hiv en je het virus ook niet meer kunt overdragen. Daarom is het dus heel belangrijk dat we deze mensen bereiken en zorgen dat mensen eerder kunnen testen. De helft van de mensen die gediagnosticeerd wordt, test namelijk laat. Testen is dus een effectieve preventiestrategie voor hiv.”

“Samen met de beoogde doelgroep hebben we daarom Limburg4Zero opgezet bij de Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD), samen met de universiteit en het ziekenhuis. Dit is een laagdrempelig zorgaanbod met testen voor thuisafname. Het is echt in de zorg geïntegreerd, wat wij tot nu als enigen in Nederland hebben gedaan. Je wordt dus ook doorgeleid naar behandeling en krijgt adviezen op maat over seksuele gezondheid, op basis van onderzoek dat we hebben gedaan in de praktijk met artsen en zorgprofessionals. Naast hiv testen we op gonorroe en andere soa’s. De helft van de mensen die deze zorg-op-afstand gebruikt, had nog nooit een test gedaan. Je vangt dus wel drempels weg om mensen die niet weten dat ze hiv hebben eerder te bereiken, ze hoeven bijvoorbeeld niet naar een locatie te gaan.”

“Met promovendi Chrissy Moonen en Elfi Brouwers doen we ook onderzoek naar hepatitis B en C. Het percentage mensen dat niet weet dat ze deze infectieziekten hebben is hoger dan bij hiv, ongeveer tachtig procent wereldwijd. Testen is dus belangrijk. We hebben gekeken waar de kans op deze infecties groter kan zijn en waar mensen nu niet altijd goed bereikt worden met testen, bijvoorbeeld in bepaalde gemeenschappen. Hen hebben we gericht een test aangeboden. Dat klinkt simpel, maar dat is het niet. De communicatie moet echt landen bij de beoogde groep, met informatie die begrijpelijk is en zorgt dat testen een makkelijke stap is. Ons uitgangspunt is dat we eerst kijken wie we willen bereiken en dan het zorgaanbod en de communicatiestrategie daarop aanpassen. In dit geval hebben we veel contact gehad met de gemeenschap zelf en mogelijke barrières aan de voorkant al weggehaald, waardoor de opkomst best hoog was. Dat is niet alleen voor het onderzoek belangrijk, maar vooral omdat de mensen dan begeleid worden naar zorg.” 

“We onderzochten ook geïntegreerd testen in bestaande zorg, bijvoorbeeld in de verplichte tuberculosescreening voor migranten. Samen met de praktijk hebben wij daar een extra test voor hepatitis B, C en hiv aan toegevoegd en gekeken of dat acceptabel is voor de mensen en haalbaar voor de zorg. Dat bleek zo te zijn, dus kan een dergelijke aanpak een goede aanvulling zijn om onbekende gevallen op te merken en door te leiden naar zorg.”

Ook doet Nicole veel onderzoek naar implementaties en de-implementaties. “Ik vind het interessant om te kijken wat ervoor nodig is dat zorgprofessionals nieuwe richtlijnen gaan gebruiken. Welke drempels zijn er en hoe kun je ze ondervangen? Zo is Nederland het eerste land ter wereld dat per 1 januari 2025 is gestopt met testen op chlamydia bij mensen zonder klachten. Het vele testen leidde namelijk niet tot een afname van de verspreiding en het risico op complicaties op de lange termijn was kleiner dan we dachten. Stoppen met asymptomatisch testen bij de GGD is een grote omslag, omdat dat daarvoor wel altijd werd gedaan. Met postdoc Zoïe Alexiou brengen we in kaart wat nodig is voor die verandering en kijken we hoe het verloopt in de praktijk. Regelmatig onze bevindingen terugkoppelen aan de praktijk helpt ook om die omslag te maken. Bij een verandering, implementatie of interventie is communicatie vooraf, tijdens en daarna cruciaal, zowel naar de zorgverleners toe als naar het publiek.”

Nicole hoopt dat haar onderzoek ertoe leidt dat minder mensen een ernstige infectieziekte oplopen en dat minder mensen die hebben zonder dat te weten. “Sommige mensen en groepen hebben minder toegang tot preventie en zorg door allerlei drempels. Met ons onderzoek en door wat we in de praktijk doen, proberen we die kloof te dichten. Het leert ons wat effectieve strategieën zijn om bepaalde groepen te bereiken, testgedrag te stimuleren en infecties op te sporen. Ook draagt het bij aan landelijke en Europese richtlijnen, van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) of het European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC).”

“Daarnaast hoop ik dat het sociale aspect van gezondheid en de leefomgeving meer aandacht krijgen. We doen daar veel onderzoek naar, bijvoorbeeld met promovendi Senne Wijnen en Lynn Theunissen: niet alleen met data en cijfers, maar ook door samen te werken met en goed te luisteren naar inwoners, zorgverleners en beleidsmakers. Bij het coronavirus zag je bijvoorbeeld hoe belangrijk die sociale contacten zijn, ook voor je eigen en maatschappelijke weerbaarheid. Ik wil er graag aan bijdragen dat dat thema meer aandacht krijgt in de maatschappij, zorg, beleid en onderzoek.”

Tekst en beeld: Joëlle van Wissen

Vond je dit artikel interessant? Volg ons dan op Instagram en LinkedIn voor meer.