Bescherming van de stembus: kan Brussel de Russische greep op de Europese verkiezingen tegengaan?

Buitenlandse inmenging is een terugkerend thema geworden in de Europese politiek. Van de geannuleerde presidentsverkiezingen in Roemenië tot de opmars van radicaal rechts in Duitsland: Rusland wordt ervan beschuldigd desinformatie en geheime financiering in te zetten om het speelveld te beïnvloeden. Het meest recente strijdtoneel was Moldavië, waar president Maia Sandu haar burgers opriep zich niet te laten “omkopen” door Moskou terwijl ze probeerde het land op koers naar EU-lidmaatschap te houden. 

De vraag wordt steeds dringender: is buitenlandse inmenging het nieuwe normaal voor Europa? En welke rol moet Brussel spelen in de bescherming van democratische processen? Studio Europa Maastricht sprak erover met Gergana Noutcheva, universitair hoofddocent Internationale Betrekkingen en Europees Buitenlandbeleid aan de Universiteit Maastricht, gespecialiseerd in EU-uitbreidingsbeleid en de bevordering van democratie.

Na de dramatische verkiezingscampagne in Moldavië verklaarde de secretaris-generaal van de Raad van Europa, Alain Berset, tegenover de media dat dit een “wake-upcall” is voor Europa. Hij voorspelde dat desinformatie en buitenlandse inmenging langdurige uitdagingen zullen vormen voor democratische processen. Volgens Noutcheva zijn de Russische tactieken noch nieuw, noch bijzonder subtiel – en zelfs gevestigde Europese democratieën zijn er niet immuun voor.

“De Russen handelen volgens het KGB-draaiboek en doen wat ze al decennialang doen,” legde ze uit. “Waar ze toegang hebben via geheime diensten, betaalde politieke actoren of maatschappelijke organisaties, zullen ze er niet voor terugschrikken die te benutten. Voor mij is belangrijker hoe veerkrachtig een land van binnenuit is tegen zulke dreigingen.” In Moldavië werd die veerkracht op de proef gesteld toen de kiescommissie slechts enkele dagen voor de verkiezingen twee pro-Russische partijen uitsloot. In plaats van dit te zien als een ondermijning van de democratie, beschouwt Noutcheva dergelijke maatregelen juist als bewijs van institutionele kracht. “Ik zie het niet als een daad die het democratische proces ondermijnt. Integendeel, ik zie het als een daad van institutionele veerkracht,” betoogde ze, wijzend op het clandestiene karakter van de Russische methoden. “Ja, de maatregel is extreem, maar de schaal van de inmenging was zo groot dat het in de ogen van de meerderheid van de Moldavische burgers volgens mij niet als onwettig werd gezien.”
 

 Lees het hele artikel (in het Engels) op de website van Studio Europa Maastricht.