De kracht van preventie: zet een fietshelm op
In een land waar fietsen vanzelfsprekend is, blijft het dragen van een fietshelm opvallend ongebruikelijk. Voor David Linden, wetenschappelijk directeur van het Mental Health and Neuroscience Research Institute (MHeNS) en neuropsychiater is dat moeilijk te begrijpen. Vanuit zijn klinische ervaring met patiënten met hersenletsel ziet hij dagelijks hoe kwetsbaar de hersenen zijn en hoe groot het verschil een helm kan maken.
“Ik ben al heel lang een voorstander en bijna activist op het gebied van fietshelmen,” vertelt Linden. “Het beste is natuurlijk om fietsongelukken te voorkomen. Maar als ze toch gebeuren, kan een fietshelm ernstige schade helpen beperken.”
De impact van hersenletsel
Als neuropsychiater werkt Linden nauw samen met collega’s van de hersenletselpolikliniek. Daar begeleidt hij onder andere patiënten die na een ongeluk kampen met cognitieve, emotionele en psychologische gevolgen. Zijn werk begint waar de acute zorg eindigt en richt zich op herstel, veerkracht en re-integratie. “Na een ongeval volgt vaak een lange weg,” legt hij uit. “Mensen moeten leren omgaan met lichamelijke, mentale en cognitieve beperkingen. Hoe keer je terug naar je studie of werk? Hoe pak je het dagelijks leven weer op? Dat zijn uitdagingen die maanden of zelfs jaren kunnen duren.”
Naast de directe hersenschade ervaren veel patiënten ook psychologische gevolgen, zoals angst en trauma. “Het is een combinatie van neurologische en psychologische effecten,” zegt hij. “Juist daarom is tijdige begeleiding zo belangrijk.”
Preventie
Hoewel behandeling essentieel is, ligt volgens Linden de grootste winst in preventie. Een fietshelm kan de impact van een val aanzienlijk verminderen en zo ernstig hersenletsel helpen voorkomen. Een simpele maatregel kan al een groot verschil maken: een fietshelm verlaagt de kans op ernstig hoofd- en hersenletsel met 60%. “De hersenen zijn kwetsbaar,” benadrukt hij. “Je hebt een beschermende schedel, maar daaronder bevindt zich zacht en gevoelig weefsel. Een fietshelm voegt een extra beschermende laag toe en kan de kracht van een klap aanzienlijk verminderen.”
Die overtuiging is niet alleen professioneel, maar ook persoonlijk. Linden draagt al tientallen jaren een fietshelm, een gewoonte die hij ontwikkelde tijdens zijn tijd in het Verenigd Koninkrijk, waar het gebruik veel gebruikelijker is. Een eigen fietsongeval bevestigde voor hem het belang ervan. “Bij een ongeluk liep mijn helm schade op, maar ikzelf bleef ongedeerd. Toen besefte ik opnieuw hoe waardevol zo’n eenvoudige maatregel kan zijn.”
Cultuurverandering
In tegenstelling tot landen als Engeland blijft het dragen van een fietshelm in Nederland achter. Volgens Linden is dat vooral een culturele kwestie. “In Nederland is het bij geen enkele leeftijdsgroep echt populair,” zegt hij. “Juist daarom is bewustwording zo belangrijk, vooral onder jongeren. Het zou mooi zijn als het dragen van een fietshelm net zo vanzelfsprekend wordt als bij het skiën.” Hij ziet een belangrijke rol voor onderwijs, campagnes en rolmodellen. “Als je jong begint en het normaliseert, wordt het onderdeel van je dagelijkse routine.”
De Dag van de Fietshelm
Initiatieven zoals de Dag van de Fietshelm en de ‘Zet ’m op!’-campagne van Maastricht University dragen volgens Linden bij aan deze cultuurverandering. Door medewerkers te stimuleren een helm te dragen en deze toegankelijk te maken, zet de universiteit een belangrijke stap richting veiliger fietsen.
“Ik vind zulke campagnes heel belangrijk,” zegt hij. “Ze vergroten de bewustwording en helpen om het dragen van een fietshelm te normaliseren. Het is een eenvoudige en laagdrempelige manier om hersenletsel te voorkomen.” Zelf geeft hij het goede voorbeeld: hij fietst dagelijks naar zijn werk en draagt daarbij altijd een helm.
Haal je fietshelm
Met de ‘Zet ’m op!’-campagne moedigt Maastricht University haar medewerkers aan om veilig te fietsen en een fietshelm te dragen. UM-medewerkers met een arbeidsovereenkomst kunnen een kwalitatieve Shimano-helm aanschaffen voor slechts €12,50; de rest wordt vergoed door het Lokaal Overleg. De actie loopt tot en met eind 2027.
Het eerste uitgiftemoment vindt plaats op 15 april. Om 15.30 uur kunnen medewerkers bij FHML (Universiteitssingel 40, achteringang) terecht om een helm te passen en direct mee naar huis te nemen. De eerste 200 helmen worden dan beschikbaar gesteld.
David Linden benadrukt nogmaals: “Probeer het gewoon. Op een gegeven moment wordt het vanzelfsprekend. Dan ga je de deur niet meer uit zonder je fietshelm.”
Tekst: Fleur Habers
Lees ook
-
De vertraagde diagnose van endometriose
In Honours+ ervaren studenten voor het eerst hoe ze (wereldwijde) uitdagingen in een interdisciplinaire omgeving moeten aanpakken, onder professionele begeleiding van medewerkers van Universiteit Maastricht.
-
Een identiteitskaart maken met DNA
Onderzoekers kunnen aan een paar letters in je genoom zien hoe oud je ongeveer bent en of je rookt of gerookt hebt. Athina Vidaki gebruikt deze genetische technieken om te helpen bij het oplossen van seksuele misdrijven.
-
Standaardbehandeling bij maagklachten niet effectiever dan placebo
Een medicijn dat vaak wordt voorgeschreven bij chronische maagklachten werkt niet beter dan een placebo. Wat wel telt, is of patiënten dénken dat ze het middel krijgen, blijkt uit onderzoek van Daniel Keszthelyi.
