My UM
My UM
Zoeken

Onderzoek naar de stille dynamiek van cellen

Nice to meet you: Birol Cabukusta

Zelfs wanneer het lijkt alsof er niets gebeurt, zijn onze cellen continu actief. Ze blijven in leven, reageren op hun omgeving en zorgen dat alles blijft functioneren. Juist die constante activiteit fascineert Birol Cabukusta, universitair docent bij het Maastricht Multimodal Molecular Imaging Institute (M4I).

Het begrijpen van hoe cellen zich aanpassen, staat centraal in zijn onderzoek. “Ze moeten zich voortdurend afstemmen op hun omgeving,” legt hij uit. “Zelfs wanneer er weinig gebeurt, moeten ze blijven functioneren.”

Onderzoek naar lipiden

Birol doet onderzoek naar celbiologie, met een specifieke focus op lipiden: vetmoleculen die essentieel zijn voor het functioneren van cellen. In het bijzonder richt hij zich op sfingolipiden, een type lipide dat een belangrijke rol speelt bij de structuur van cellen. “Deze moleculen helpen de grens tussen de binnen- en buitenkant van een cel te bepalen,” legt hij uit. “Zonder hen wordt die grens minder stevig.” Wat hem vooral interesseert, is niet alleen dat ze er zijn, maar hoe cellen deze moleculen actief reguleren. Door hun lipidesamenstelling aan te passen, kunnen cellen inspelen op veranderingen in hun omgeving. Dat proces begrijpen is essentieel om te doorgronden hoe cellen in de kern werken.

Nieuwsgierigheid

Birol wordt gedreven door nieuwsgierigheid. “Het eerste wat we willen doen, is dingen openleggen en begrijpen hoe ze werken,” zegt hij. Tegelijkertijd roept zijn onderzoek vragen op die verder gaan dan het lab. Verstoringen in de lipidenbalans, met name in de hersenen, worden in verband gebracht met neurodegeneratieve ziekten zoals ALS. Een van de vragen waar zijn team zich op richt, is of die lipidenniveaus te beïnvloeden zijn op een manier die bescherming kan bieden tegen zulke ziekten. “We weten nog niet of dat mogelijk is,” zegt hij, “maar dat is precies wat we willen uitzoeken.” In lopende projecten onderzoekt zijn groep hoe het lipidenmetabolisme verandert bij ALS, met behulp van in het lab gekweekte neuronen, en of dat metabolisme therapeutisch beïnvloed kan worden.

Een groeiende onderzoeksgroep

Birol studeerde in Turkije, Nederland en Duitsland en deed daarna werkervaring op in Leiden, voordat hij naar Maastricht University kwam. Zijn komst naar Maastricht gaf hem de kans om zijn eigen onderzoeksgroep op te zetten, iets waar hij al lange tijd naartoe werkte. Zijn groep bestaat momenteel uit meerdere onderzoekers, waaronder een promovendus, een onderzoeker en een technicus, evenals stagiairs. Samen werken zij aan experimenten en data-analyse, terwijl Birol de grote lijnen van het onderzoek bewaakt.

Bij M4I heeft Birol toegang tot geavanceerde technologieën, zoals massaspectrometrie, waarmee onderzoekers eiwitten, lipiden en andere moleculen tot in detail kunnen analyseren. “We hebben hier veel ‘coole tools’,” zegt hij. Deze technieken bieden unieke mogelijkheden om cellen op moleculair niveau te bestuderen, mogelijkheden die niet overal beschikbaar zijn. Een gemiddelde werkweek staat grotendeels in het teken van onderzoek. “Dat kan variëren van hands-on werk in het lab en het opzetten van experimenten tot het bespreken van resultaten en het begeleiden van teamleden. Onderzoek is heel veelzijdig,” voegt hij toe.

Ik wil een omgeving creëren waarin mensen zich op hun gemak voelen en het beste uit zichzelf kunnen halen

Vallen en opstaan

Het proces verloopt niet altijd vlekkeloos. Experimenten mislukken, materialen gaan kapot en soms zijn resultaten simpelweg niet eenduidig. “Als iets niet werkt, ga je de volgende dag gewoon weer verder,” zegt hij. “Maar als resultaten onduidelijk blijven, is dat echt frustrerend.” Tegelijkertijd benadrukt hij hoe snel zijn team in Maastricht van start kon. Binnen enkele weken stond het lab en waren de eerste experimenten begonnen, wat lang niet altijd eenvoudig is wanneer je onderzoek naar een nieuwe omgeving verhuist.

Prettige werkomgeving

Naast het wetenschappelijke werk richt Birol zich op het creëren van een prettige en ondersteunende werkomgeving. Als groepsleider zet hij sterk in op samenwerking. “Ik wil een omgeving creëren waarin mensen zich op hun gemak voelen en het beste uit zichzelf kunnen halen,” zegt hij. “Of teamleden in de academische wereld blijven of een andere richting kiezen, is voor mij niet het belangrijkste. Het gaat erom dat ze zich ontwikkelen en ontdekken wat bij hen past.” Tegelijkertijd groeit Birol zelf ook nog in zijn rol. Het opzetten van een eigen onderzoeksgroep is een nieuwe fase en eentje waar hij nog steeds zijn weg in vindt.

Tekst: Fleur Habers

Vond je dit artikel interessant? Volg ons dan op Instagram en LinkedIn voor meer.

Lees ook