Let's Talk About Yes: een update

In november 2021 ondertekende de UM het manifest Let’s Talk About Yes van Amnesty International. Dat was voor de UM het startsein voor intensivering van activiteiten tegen seksueel geweld. Wat is er sindsdien gebeurd en welke ontwikkelingen hebben plaatsgevonden binnen de verschillende afdelingen van de UM om dit belangrijk onderwerp aan te pakken? En wat moet er nog gebeuren? Daarover spraken in april 2023 UM-medewerkers en –studenten, maar ook externe partners tijdens de conferentie Let’s Talk About Yes, georganiseerd door het UM Diversity & Inclusivity Office.

Dat aandacht voor seksueel grensoverschrijdend gedrag hard nodig blijft, bleek eens te meer uit de lezing van keynote speaker prof.dr.mr. Conny Rijken, Nationaal Rapporteur mensenhandel en seksueel misbruik van kinderen. Uit onderzoek blijkt namelijk dat 50% van de vrouwen en 20% van de mannen in hun leven enige vorm van seksueel geweld ervaren. 46% van alle daders is een bekende van het slachtoffer. 56% van de mannen en 25% van de vrouwen spreekt nooit over deze ervaring. Eigen onderzoek door de UM toonde aan dat 9,8% van de onderzochte UM-studenten seksueel geweld (in de vorm van penetratie zonder toestemming) heeft meegemaakt. 46,9% van de UM-studenten ervoer minstens een incident van seksueel geweld en/of seksueel grensoverschrijdend gedrag sinds het begin van hun studie. Meer dan de helft van de studenten kende de dader vanuit de UM. Bijna driekwart van de mensen die te maken hebben gehad met enige vorm van seksueel geweld ondervindt daar negatieve gevolgen van. Intensieve aanpak binnen de UM bleek een must.

Seksuele Veiligheid

Joyce Grul, programmamanager Seksuele Veiligheid aan de UM, sprak over de stappen die al genomen zijn en verdere ontwikkelingen: “Wij willen een veiligere leer- en werkomgeving zonder seksueel grensoverschrijdend gedrag creëren voor studenten en werknemers. Daarvoor is respectvol gedrag nodig en de ontwikkeling van kennis en vaardigheden voor seksuele veiligheid. Om dat bereiken, gaan we open gesprekken mogelijk maken en bewustzijn creëren voor het probleem en onze gemeenschap activeren om samen te werken aan een verbeterde situatie. We zullen preventieve acties ondernemen tegen seksueel grensoverschrijdend gedrag door informatie en training aan te bieden, zowel aan studenten als aan medewerkers. En goede ondersteuning bieden, zowel formeel als informeel, aan slachtoffers/overlevers van seksueel grensoverschrijdend gedrag.” Zijn er al concrete maatregelen merkbaar? “Jazeker,” zegt Grul, “De studenten van het komend academisch jaar volgen een verplichte training over dit thema. UM-medewerkers die studenten ondersteunen krijgen speciale training op dit gebied, denk aan vertrouwenspersonen, studieadviseurs etc. Er komt ook een Social Safety Point waar studenten terecht kunnen voor informele en formele hulp bij ervaringen met (seksueel) grensoverschrijdend gedrag. Verder worden heldere procedures ontwikkeld en komt er een specifieke pagina op de UM-website. Vanaf de INKOM voeren we campagne. We ontwikkelen een duurzaam programma waarbij studenten intensief worden betrokken.”

Ik was blij verrast met de inhoud van de conferentie, vooral met de bijzonder goede workshop waaraan ik heb deelgenomen: Peer-to-peer disclosure. En precies omdat die over peer-to-peer disclosure ging, zou ik heel graag willen dat deze Kennis beschikbaar wordt gesteld aan alle studenten. Het is goed te zien dat de universiteit beter luistert naar onze zorgen en ze ter harte neemt. Ik ben altijd een beetje bang dat activiteiten als deze meer gaan over het imago van de UM, maar toen ik met medewerkers sprak, was ik er echt van onder de indruk hoe ongelofelijk goed hun kennis op ons gericht is.

Mijn grootste wens is dat meer studenten worden betrokken bij het proces en dat events als deze toegankelijk worden gemaakt voor alle studenten. Nu zijn te weinig van ons betrokken bij het proces. Wanneer we met studenten spreken over wat we doen bij Feminists of Maastricht, dan zijn ze allemaal altijd zeer geïnteresseerd en bezorgd over de rol van de universiteit wanneer het gaat om seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld in hun levens. En, heel belangrijk, overlevers van seksueel grensoverschrijdend gedrag of seksueel geweld weten zeer goed wat ze nodig hebben. Mijn advies zou dus zijn dat de universiteit met hen spreekt. Al met al was de conferentie een positieve ervaring en ik hoop dat events en activiteiten als deze worden voortgezet, hopelijk voor alle studenten. 
 

Elena Cassina, Student aan University College Maastricht en Bestuurslid van Feminists of Maastricht (FOM)

De campagne Let's Talk About Yes

Amnesty voert in Nederland campagne om een gesprek over toestemming op gang te brengen, aandacht te vragen voor aanhoudende zorgen over de Nederlandse verkrachtingswet, en in gesprek te gaan met instellingen voor hoger onderwijs over preventie van seksueel geweld. Sinds 2021 voert het Let´s Talk About Yes (LTAY) team van de Universiteit Maastricht gesprekken met de UM om de steun aan overlevenden en de preventie van seksueel geweld te verbeteren, te beginnen met de ondertekening van het LTAY manifest. Die ondertekening vond plaats tijdens de laatste conferentie over seksueel geweld georganiseerd door het Diversity & Inclusivity Office in het najaar van 2021. Meer dan een jaar nadat de UM deze toezegging deed, is het LTAY-team blij om te zien dat er een sociaal veiligheidsteam is opgericht om seksueel grensoverschrijdend gedrag specifiek aan te pakken en dat er vooruitgang is geboekt bij het nakomen van veel van de beloften die tijdens de laatste conferentie zijn gedaan. Het verstrekken van inleidende informatie aan aankomende studenten dit najaar is een belangrijke eerste stap op weg naar preventie van seksueel geweld en het team hoopt dat er in de komende maanden en jaren nog veel meer stappen worden gezet.

Amnesty voert ook landelijk campagne voor een nieuwe verkrachtingswet - een wet die uitgaat van instemming. Momenteel wordt seks zonder instemming in de Nederlandse wet niet als verkrachting beschouwd. In plaats daarvan wordt verkrachting gedefinieerd door het gebruik van dwang of geweld. Dat maakt het niet alleen erg moeilijk voor overlevenden om voldoende bewijs te leveren, maar is ook in strijd is met de Istanbul Conventie. De Istanbul Conventie is een mensenrechtenverdrag, ondertekend en geratificeerd door Nederland, dat oproept tot een op instemming gebaseerde definitie van verkrachting, en uit onderzoek blijkt waarom. Uit het rapport dat Amnesty publiceerde over seksueel geweld op instellingen voor hoger onderwijs in Nederland bleek dat 70% van de slachtoffers bevriest bij het meemaken van seksueel geweld. Dit betekent dat ze vaak geen afweerwonden hebben die zouden bewijzen dat de dader geweld heeft gebruikt, en dwang is notoir moeilijk te bewijzen. De nieuwe wet wordt eind mei door de regering besproken en zou in 2024 in werking moeten treden.

LTAY

Met het ondertekenen van het Amnesty Manifesto ‘Let’s Talk about Yes’ in november 2021 zijn we gestart met het verstevigen van ons beleid op het gebied van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Het afgelopen jaar hebben onze studenten ons bij de les gehouden. Telkens als we te langzaam vorderden, hielden ze ons een spiegel voor en brachten ze ons weer in actie. Maar niet alleen onze studenten waren actief: ook al onze medewerkers hebben voortdurend meegewerkt aan het verbeteren van ons beleid en onze ondersteuning.  

Prof. dr. Rianne Letschert, Voorzitter College van Bestuur

Ontwikkelingen Student Services Centre

Ook in het UM Student Services Centre is al veel ondernomen om de aanpak van seksueel grensoverschrijdend te verbeteren. Nadine Chudy, projectcoördinator Studentwelzijn:  “Sinds maart 2022 bieden wij trainingen sociale veiligheid aan studie- en studentenverenigingen in samenwerking met de Sex Matters Foundation. De scope in dit aanbod is breder dan seksueel grensoverschrijdend gedrag en richt zich op sociale veiligheid. Het aanbod is mede ontstaan vanuit de vraag van verenigingen. Eind 2021/begin 2022 is bij verenigingen input opgehaald over de thema’s waarbij zij ondersteuning nodig hadden. Een aantal verenigingen gaf toen aan graag met sociale veiligheid aan de slag te willen. We hebben 14 workshops over sociale veiligheid gegeven aan besturen en vertrouwenspersonen van de verenigingen. Meer dan 200 studenten van 54 verschillende verenigingen hebben hieraan deelgenomen. Samen met de Gemeente Maastricht verzorgen we Safer Clubbing workshop. Op deze manier willen we ook binnen de verenigingen zorgen voor een veiliger klimaat.”

“Ik ben ontzettend blij met het nieuw ontwikkelde programma tegen seksueel grensoverschrijdend gedrag. Dit programma is een belangrijke stap naar een veilige werk- en leeromgeving, waarin iedereen kan floreren en groeien.  

- Margriet Schreuders, Directeur Student Services Centre

Sport en sociale veiligheid

Op initiatief van de studentensportverenigingen hebben UM Sport en Sportraad MUSST  een Gedragscode opgesteld die momenteel door de afdeling Juridische Zaken van de UM wordt beoordeeld. Rosanne Vosters, voorzitter van Sportraad MUSST: “De reden voor deze Gedragscode is dat studentensportverenigingen en UM Sport ook een sociaal aspect hebben. Daarbij wordt gedronken, komen verschillende groepen samen, zijn trainers en sporters aanwezig en kan er sprake zijn van onduidelijke grenzen. Als er grensoverschrijdend gedrag heeft plaatsgevonden, weten de slachtoffers vaak niet waar ze terecht kunnen voor ondersteuning. Daarom hebben we samen met de bestuursleden en vertrouwenscontactpersonen van de studentensportverenigingen richtlijnen opgesteld voor respectvol gedrag binnen de verenigingen en UM Sport. Onder MUSST vallen 31 verenigingen met meer dan 3000 leden. Meer dan een vierde van alle UM studenten is lid van UM Sport en dagelijks zijn alleen in het Universitair Sportcentrum (USC) al 800 tot 1000 studenten te vinden. Het gaat dus om een heel grote groep. We verwachten de Gedragscode in april ter ondertekening aan te kunnen bieden aan de studentensportverenigingen, en aan het begin van het nieuwe academische jaar aan alle leden en medewerkers van UM SPORT. Alles is in lijn met het NOC*NSF Sporttuchtrecht. We gaan ervoor zorgen dat in het USC zichtbaar wordt waar je terecht kunt voor ondersteuning en we zullen medewerkers van UM Sport training en informatie bieden over de richtlijnen. Bij UM Sport is Ivanka Smitsmans contactpersoon voor de Gedragscode.”

LTAY

Social Safety Team

Sinds juni 2022 heeft de UM een Social Safety team dat bijdraagt aan het vergroten van sociale veiligheid. Katinka Bastin, vertrouwenspersoon binnen dit team, vertelt meer over hun aanpak: “Wij nemen meldingen in behandeling door individuele intakes en geven advies op maat, ook aan managers en leidinggevenden. We monitoren en rapporteren en dragen bij om het bewustzijn rondom sociale veiligheid te versterken. Dat gebeurt door teams en leidinggevenden te adviseren en informeren, bijvoorbeeld door het geven van presentaties en workshops. We zijn betrokken geweest bij het in huis halen van de (verplichte) trainingen voor leidinggevenden die door de Leadership Academy zullen worden aangeboden. Ons team bestaat uit een coördinator Concerns & Complaints Point, een ombudsman en twee vertrouwenspersonen. De coördinator en ombudsman zijn onafhankelijk en onpartijdig. Wij vertrouwenspersonen staan altijd naast de medewerker die vertrouwelijk een klacht indient. Ook belangrijk om te noemen is dat de medewerker daarbij altijd de regie behoudt en dat we eerst met de melder onderzoeken of een probleem klein en informeel opgelost kan worden of dat het indienen van een formele klacht bij de klachtencommissie meer recht doet aan de melder. Onze rollen zijn dus verschillend. Maar bij ons allemaal is de vertrouwelijkheid gegarandeerd.”

Waarvoor kun je terecht bij het Social Safety Team? “In gevallen van ongewenst gedrag, zoals pesten, (seksueel) grensoverschrijdend gedrag, agressie en geweld of discriminatie. Maar ook met conflicten op de werkvloer, de onmogelijkheid om met iemand samen te werken en conflicten tussen leidinggevenden en medewerkers. Denk ook aan integriteitsschendingen, zoals diefstal, fraude, belangenverstrengeling en omkoping. Ons werkgebied is daarmee heel breed.”

Door: Margot Krijnen

Workshop peer-to-peer disclosure

In deze interactieve lezing gingen we in op het belang van peer-to-peer disclosure en effectieve manieren om overlevenden van seksueel geweld te ondersteunen. Uit onderzoek blijkt dat overlevenden van seksueel geweld de neiging hebben om hun ervaringen aan leeftijdsgenoten bekend te maken. De sessie ging in op de redenen waarom het onthullen van dergelijke ervaringen intimiderend kan zijn en op de verschillende soorten sociale reacties die daaruit kunnen voortvloeien. De deelnemers kregen advies over het voorkomen van victim blaming en informatie over de ondersteuning die binnen en buiten de UM beschikbaar is. Ik hoop dat de studenten van de lezing hebben geleerd hoe zij een cruciale rol kunnen spelen bij het creëren van een ondersteunende en empathische gemeenschap.  

- Dr. Gesa Lange, Student counselor bij University College Maastricht

Lees ook

  • Ons dagelijks brood wordt steeds vaker als een probleem gezien. Glutensensiviteit is een complex fenomeen en hoewel er niets mis is met het vermijden van gluten, vormt het een serieuze beperking – die niet altijd nodig is. Daisy Jonkers en Marlijne de Graaf onderzochten het effect van de verwachting...

  • Het leven van de 27-jarige Nozizwe Dube leest als een roman. Ze wordt geboren in Zimbabwe en komt op haar veertiende naar België om met haar gevluchte moeder herenigd te worden. Vastberaden om te strijden tegen onrecht, schopt ze het binnen een paar jaar tot voorzitter van de Vlaamse Jeugdraad. Nu...

  • Een migratiestop? De stikstofmaatregelen aan de wilgen hangen? Internationalisering van het hoger onderwijs radicaal tegengaan? Politici komen regelmatig met grootse uitspraken. In hoeverre zijn die beloftes realistisch? Dr. Karin van Leeuwen, universitair docent Europese politieke geschiedenis bij...

Meer nieuws