Regeringscommissaris Mariëtte Hamer in gesprek over seksuele veiligheid

Mariëtte Hamer, de regeringscommissaris seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld, ging vrijdag 15 september in gesprek met studenten en medewerkers van de Universiteit Maastricht. Dat deed ze samen met CvB voorzitter Rianne Letschert en Joyce Grul, programmanager seksuele veiligheid @UM. De moderator was UM's Diversity Officer Constance Sommerey.

Het bijeenkomst was deels interactief, waarbij studenten en medewerkers konden reageren op een aantal stellingen die vooral bedoeld waren om het gesprek aan te gaan. Een voorbeeld: “De universiteit is volledig verantwoordelijk voor de seksuele veiligheid binnen de UM-community.” Uit de reacties kwam naar voren wat studenten en medewerkers belangrijk vinden, wat ze nodig hebben en welke ondersteuning de universiteit kan bieden.

Structureel, cultureel probleem

Hamer schetste de grote maatschappelijke uitdaging rond het onderwerp: het gaat om het aanpakken en veranderen van een cultuur die er in vele generaties is ingesleten. Een cultuur van accepteren, wegkijken, niet durven aankaarten van seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld. Dat kwam en komt overal voor en daar moeten we volgens de regeringscommisaris het gesprek over aangaan en blijven voeren.

Dat is vaak nog pionieren. Ook aan de UM, waar het onderwerp, zeker ook op aandringen van studenten en medewerkers afgelopen jaren, prominent op de agenda staat. Met het programma Seksuele Veiligheid krijgt die agendering komende jaren verder invulling.

 

Gevoelig thema

De gevoeligheid van het onderwerp is erg groot, zo bleek ook uit het gesprek met Mariëtte Hamer. Erover praten kan bij mensen zelfs weer kan leiden leidt tot onzekerheid: ‘wat mag ik eigenlijk nog zeggen?’ Conclusie: ook die onzekerheid moet in een veilige omgeving kunnen landen, om te voorkomen dat groepen zich terugtrekken uit de discussies. Want dat is essentieel: we moeten hier het gesprek over blijven voeren.

Even belangrijk: het melden van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Dan wordt ongewenst gedrag of patronen in gedrag zichtbaar en kan er actie worden ondernomen. De manier waarop meldingen worden afgehandeld is bepalend: het moet glashelder zijn dat de organisatie ook écht achter de melder staat. En bovenal, benadrukte programmanager Joyce Grul: ‘Het is echt aan jezelf om een melding te doen of niet. Iedereen moet erop kunnen rekenen dat meldingen veilig zijn, dat helder is wat je kunt verwachten van de organisatie na een melding, en dat de organisatie waar je de melding doet achter je staat. Dat is een voorwaarde, maar ook als daaraan is voldaan: het blijft aan jezelf om een melding te doen of niet.’

Onder leiding van Mariëtte Hamer kwam de ‘Handreiking Meldingen van seksueel grensoverschrijdend gedrag op de werkvloer’ tot stand. Deze is opgesteld in samenwerking met experts en met mensen die betrokken zijn geweest bij een melding.

De handreiking schetst de fasen die organisaties moeten doorlopen om tot een bevredigende, menselijke en rechtmatige afhandeling te komen.

Het is de bedoeling dat de lessen in de handreiking samen met organisaties, melders, beschuldigden en experts wordt doorontwikkeld. Ideeën of feedback kun je mailen naar contact@rcgog.nl.

Heldere procedures

Tenslotte is er grote behoefte aan duidelijke meldings- en klachtenprocedures. Het zou helpen als gedragscodes vindbaar en helder en eenduidig zijn. En als uit dergelijke codes blijkt dat grensoverschrijdend gedrag onacceptabel is én wordt aangepakt, zo was de consensus onder de deelnemers aan het gesprek. CvB voorzitter Rianne Letschert gaf aan dat bij de UM in de verschillende documenten meer structuur wordt aangebracht en dat die beter vindbaar worden. Tegelijk benadrukte zij dat die formele, ‘papieren’, afspraken niet zaligmakend zijn bij wat zij omschreef als een noodzakelijke cultuurverandering.

Kijktip van Mariëtte Hamer: de Nederlandse documentaire Belaagd. Die biedt volgens haar inzicht en confronteert. In Belaagd vertelt een groot aantal Nederlandse vrouwen, van jong tot oud, over misplaatste grappen, handtastelijkheden, aanranding, seksuele intimidatie, verkrachting en geweld.

Het vervolg

Al met al is duidelijk dat er genoeg stof tot discussie blijft bestaan, en de Universiteit Maastricht zal doorgaan met de ontwikkeling van een effectieve aanpak. Het programma Seksuele Veiligheid zal verder worden uitgebreid om effectieve training en ondersteuning te bieden aan de diverse doelgroepen. Hierbij zal ook aandacht worden geschonken aan de (vermeende) daders, naast het verstrekken van duidelijke informatie en ondersteuning aan slachtoffers en overlevenden.

Lees ook

  • Lees hier een persoonlijke boodschap van Rianne Letschert, die zij – mede namens het College van Bestuur en de decanen – heeft geschreven.

  • Zes van de demonstranten die toestemming hebben om in de tuin van de Faculteit der Cultuur- en Maatschappijwetenschappen (FASoS) te verblijven, zijn met ingang van vandaag een hongerstaking begonnen. 

  • De Universiteit Maastricht heeft besloten dat een deel van de demonstranten bij Faculty of Arts and Social Sciences (FASoS) voorlopig ‘s nachts aanwezig mag blijven, in de rol van ‘observers’. Voorwaarde is daarbij dat de protesten veilig [in het Engels: non-violent] blijven verlopen en de door de...