Het belang van Open Science aan de UM

De Universiteit Maastricht (UM) is een warm voorstander van Open Science en doet er veel aan om transparantie, toegankelijkheid en samenwerking te bevorderen. Zowel in onderzoek als onderwijs. Dennie Hebels, UM's Open Science Officer, legt uit waarom de Open Science beweging zo belangrijk is en wat de impact ervan is op de academische wereld en de samenleving.

Impact en transparantie. Het zijn twee kernwaarden binnen de Open Science beweging. Ze vormen ook onderdeel van de bredere ambities van de Universiteit Maastricht. Dit verklaart al waarom Open Science door de UM wordt omarmd. In de woorden van Dennie Hebels: "Open Science (OS) staat in lijn met de toewijding van UM aan het bevorderen van innovatie, samenwerking en maatschappelijke impact, zaken die altijd al hoog op de agenda stonden."

Open Science is een internationale beweging die duidelijk in opmars is. Het streven is meer transparantie in de wetenschap door het openlijk delen van onderzoeksprocessen, het bieden van vrije toegang tot bevindingen en het stimuleren van het delen van data. "Dat zijn precies de zaken die tot meer innovatie, samenwerking en impact leiden," zegt Hebels.

"Als wetenschappers al hun bevindingen delen, dus ook verworpen hypotheses, versnelt dat de wetenschappelijke vooruitgang. Open Science gaat echter verder dan onderzoek; het is net zo relevant in het onderwijs. Docenten hebben baat bij het openlijk toegankelijk maken van onderwijsmateriaal. Zo wordt kennis ook ter beschikking gesteld aan een groter publiek. Open Science versterkt daarmee de wereldwijde reputatie van UM, trekt toptalent aan en zorgt ervoor dat onderzoek ten goede komt aan de maatschappij als geheel."

Open Science in actie

De Open Science beweging binnen de UM kreeg vijf jaar geleden een flinke boost als onderdeel van een nationale agenda. De universiteit zette toen het stimuleren van de vrije toegang tot wetenschappelijke publicaties van UM onderzoekers hoog op de agenda (Open Access). Daarnaast werd er voortaan bij de beoordeling van academici minder nadruk gelegd op het aantal uitgebrachte publicaties en meer op andere kwaliteiten zoals onderwijsvaardigheden of impact. Wetenschappelijke data moesten zo veel mogelijk FAIR worden: vindbaar (Findable), toegankelijk (Accessible), interoperabel (Interoperable) en herbruikbaar (Reusable).

"In 2022 was al 89% van de UM-publicaties Open Access en werd een Erkennen & Waarderenprogramma opgezet. Er zijn ook stappen gezet om meer onderzoeksdata FAIR te maken, waarbij ook de infrastructurele ondersteuning aandacht heeft gekregen. "

Hebels wijst erop dat de inzet van de UM voor Open Science nu ook nieuwe thema’s omvat zoals FAIR software, Open Educational Resources (OER), public engagement en preregistratie.

"Elke faculteit aan de UM heeft een actieplan ontwikkeld om het Open Science-beleid in eigen huis door te voeren, daarbij rekening houdend met faculteit-specifieke verschillen. De implementatieperiode loopt tot 2026. Tegen die tijd zal de UM ook op die nieuwe thema’s grote vooruitgang hebben geboekt, zo is de verwachting. Want binnen alle faculteiten, en bij de Universiteitsbibliotheek als ondersteunende partij, werken veel gemotiveerde collega’s die ervoor gaan zorgen dat dit een nieuw succesverhaal wordt.”

Dennie Hebels

Dennie Hebels is open science officer bij de Universiteitsbibliotheek Maastricht, ambassadeur voor FHML bij de Open Science Community Maastricht en projectmanager bij het MERLN Institute for Technology-Inspired Regenerative Medicine.
Foto: Studio Zwartlicht

Waar staat de UM in het Open Science landschap?

Het nationale Open Science beleid van Nederland, waarbij alle universiteiten betrokken zijn, heeft overal tot vooruitgang geleid. De mate waarin verschilt per thema. Hebels: "Sommige instellingen zijn op bepaalde thema’s wat verder dan andere. De UM doet het bijvoorbeeld goed op Open Access vlak en met de onlangs opgerichte Maastricht University Press heeft ook het Open Educational Resources thema een belangrijke impuls gekregen.”

"Er gebeurt veel en het is lastig (en onnodig) om te zeggen waar de UM staat. De ontwikkelingen gaan in sneltreinvaart en de universiteiten hebben regelmatig contact om ideeën, ervaringen en kennis uit te wisselen, precies zoals dat hoort binnen OS. Dat contact vindt plaats op verschillende platforms, waaronder het nationale Regieorgaan Open Science (Open Science NL), Open Science Festivals, thematische werkgroepen, symposia en Open Science Communities. De gedeelde visie is duidelijk: succes is een collectieve inspanning."

UM, Open Science en YERUN

De UM neemt ook actief deel aan het YERUN-netwerk (Young European Research Universities Network). Daarin staat kennisuitwisseling en samenwerking tussen jonge universiteiten centraal, met Open Science als een van de onderwerpen. De UM neemt deel aan de Open Science werkgroep bijeenkomsten van Yerun, waarin telkens nieuwe OS thema’s de revue passeren en de deelnemende universiteiten hun ervaringen delen om elkaar zo verder te helpen.

Kortom, Open Science is in Maastricht meer dan een modeverschijnsel; UM is overtuigd van de grote voordelen van het bevorderen van innovatie, samenwerking en maatschappelijke impact. Deze overtuiging wordt gedeeld door andere universiteiten in Nederland. Volgens Dennie Hebels staat niemand er alleen voor: “Uiteindelijk gaan we allemaal over de finishlijn.”

Lees ook

  • “Ik ben er trots op dat onze nieuwe groep Circular Plastics het eerste volledig eigen onderzoek publiceerde”, zegt Kim Ragaert. Drie jaar geleden, bij haar start in Maastricht, zette ze de onderzoeksgroep op. Inmiddels staat ze aan de basis van menige innovatie op het gebied van plasticrecycling en...

  • Bloedprikken, een infuus aanleggen of in het oor kijken; zelfs ogenschijnlijk eenvoudige medische handelingen kunnen bij kinderen angst, pijn en stress veroorzaken. Volgens kinderarts-intensivist Piet Leroy zijn comfort en vertrouwen net zo belangrijk als de medische behandeling zelf. Hij onderzoekt...

  • Mayke Oosterloo is bewegingsstoornissen neuroloog in het Maastricht UMC+ en onderzoeker bij instituut MHeNs van Maastricht University. Op de poli en in verschillende verpleeghuizen in Limburg begeleidt en behandelt ze patiënten (en hun naasten) met de ziekte van Huntington