18 november 2019
Valorisatie Prijs voor Ron Heeren

"Onderzoek dient een hoger doel"

Hij richtte drie bedrijven op die zijn wetenschappelijke kennis naar de markt vertalen. Hij verwierf tot nu toe negen patenten, maar ontwikkelde bijvoorbeeld samen met de School of Business and Economics ook een cursus om jonge onderzoekers bewust te maken van de valorisatiemogelijkheden van hun eigen onderzoek. “Valorisatie betekent het creëren van extra waarde. Het is een grote misconceptie dat het alleen zou gaan om spin-offs en het verkopen van patenten.” Eind januari krijgt prof. dr. Ron Heeren de NWO Natuurkunde Valorisatie Prijs, ter waarde van 250.000 euro.

Waarom je zaken en wetenschap gescheiden moet houden

Daarom koos hij er bewust voor geen operationele rol te hebben in de spin off-bedrijven die hij tot nu toe initieerde. “Ik vind dat ik dan een belangenconflict zou hebben met mijn wetenschappelijk onderzoek dat ik binnen M4I doe met publiek geld. Ik vrees dat je onbewust op een gegeven moment toch het belang van het bedrijf, en het geld dat je ermee kunt verdienen, boven je wetenschappelijke integriteit gaat stellen. Dat moet je gescheiden houden.” Dus voor een van de bedrijven, de Dutch Screening Group die zich richt op de chemische analyse van haren, is hij aandeelhouder en wetenschappelijk adviseur, maar verder houdt hij zich overal buiten. Ook richting zijn studenten en promovendi vindt hij dat zuiverder. “Je moet als begeleider naast ze staan, terwijl ze hun eigen pad bewandelen en hun doel kiezen. Dat moet je niet willen sturen, want anders leid je geen creatieve onafhankelijke onderzoekers op.” En ‘stiekem’ vindt hij het wetenschappelijk puzzelen ook gewoon veel te leuk. (tekst gaat verder onder de foto)

Ron Heeren in het theater
Maandagavond 18 november staat prof. dr. Ron Heeren vanaf 19.00 uur op het podium in het Theater in Luik. De avond gaat over wetenschap zonder grenzen en biedt in een filmische dialoog met een filmmaker een creatief perspectief op beeldvormende wetenschap.

Foto: Harry Heuts

Van deeltjesfysica naar pathologische diagnoses

Soms komt zijn achtergrond in de fundamentele natuurkunde toch weer om de hoek kijken. Zo nam Heeren een detector die ontworpen is voor deeltjesfysica-onderzoek door CERN (de Europese organisatie voor fundamenteel onderzoek naar elementaire deeltjes) en ontwikkelde deze verder tot een instrument om hoge resolutie moleculaire beelden te genereren voor moleculaire pathologie. “Met de MediPix-detector kunnen we patiëntendiagnostiek verbeteren middels hoge resolutie moleculaire beeldvorming. We voegen eigenlijk een extra informatielaag toe voor de patholoog, wat een preciezere diagnose mogelijk maakt.”

De beeldvorming kan nog nauwkeuriger en sneller

Heeren is dan ook heel blij dat zijn groep deelneemt aan het MediPix 4 Consortium, geleid door onderzoekers van CERN, dat werkt aan de volgende stap. Heeren droomt van het op de nanometer nauwkeurig verrichten van moleculaire analyses en dat komt binnen handbereik met de MediPix 4. Ook het NIKHEF is aangesloten, het Nationaal instituut voor subatomaire fysica, waarvandaan hoogleraar Jo van den Brand (eveneens een laureaat van de NWO Natuurkunde Valorisatie Prijs) ook naar Maastricht komt. “Zo’n technologieplatform als MediPix tilt niet alleen het kennisniveau van de universiteit naar een hoger niveau, maar ook het technologieniveau. Daar gaat het prijzengeld dan ook naartoe: een promovendus in dat traject. Ideeën zijn er genoeg, het ontbreekt altijd aan handen om ze uit te voeren.”

Het hogere doel van wetenschappelijk onderzoek

In de cursus ‘Entrepreneurial Awareness’, die hij met collega’s van de economische faculteit opzette, benadrukt hij steevast: het creëren van waarde omvat meer dan patenten en spin-offs. “Het gaat erom dat je je realiseert dat de kennis die je hier als onderzoeker genereert meer waarde heeft dan alleen je wetenschappelijke wisselgeld: publicaties of een proefschrift. Met de kennis die je in dit ecosysteem verwerft, kunnen we misschien ook andere mensen opleiden. Of we kunnen er bedrijven of clinici en patiënten mee vooruit helpen. Het onderzoek dient een hoger doel, je doet het ergens voor.”

Twee seconden stilte in het interview

Het half uur zit er bijna op, dat Ron Heeren op het laatste moment in zijn volle agenda wist te creëren voor dit interview vanwege de valorisatieprijs. De vraag of er ook momenten zijn dat hij niet met zijn werk bezig is, valt hij voor het eerst even stil. Twee seconden. Dan, lachend: “Jazeker! Ik ben gediplomeerd volleybaltrainer en ik heb bijvoorbeeld jeugdteams en damesteams gecoacht. Tot voor kort ook een team gepensioneerde ondernemers uit Maastricht, de oudste was negentig. Zo leuk!” En toch is zijn werk ook daar niet ver weg.

Een van de belangrijkste lessen leerde hij in het volleybal

Hij vertelt over een cursus positief coachen die hij ooit moest volgen om zijn trainersdiploma te verkrijgen, waar hij als ‘harde wetenschapper’ niet meteen om stond te springen. “Maar het was de leukste en beste cursus ooit: er zat een eyeopener in die ik nooit vergeet.” Hij leerde er dat het focussen op wat je team (nog) niet goed doet, vooral frustreert. Als je als trainer je team wilt verbeteren, kun je beter werken met wat ze wel kunnen en dat beter proberen te maken, luidde de les. “Dat heb ik niet alleen toegepast in het damesteam dat ik toen coachte, maar ik doe het nog steeds met mijn studenten op de universiteit. Een mislukt experiment kun je zo omturnen naar een positieve leerervaring.” En tijdens de twee dagen in de woestijn in Jordanië laatst, met zijn vrouw en zónder mobiele telefoon en internet, was hij ook even los van de wetenschap. “Mijn hoofd staat weleens stil, maar niet te vaak”, besluit hij lachend.

Door: Femke Kools