14 november 2018

Natuurkunde booming aan de UM

De Universiteit Maastricht gaat zich meer verdiepen in onderzoek naar fundamentele natuurkunde. “Dit met als doel om de UM als natuurkundig instituut op de kaart te zetten bij het grote publiek én bij wetenschappers.” Dat zegt Gideon Koekoek, die sinds 2017 aan de UM is verbonden om bij te dragen aan een onderzoeksgroep naar zwaartekrachtsgolven. “De mogelijke bouw van de Einstein Telescope in Zuid-Limburg tussen 2020 en 2030 kan hierbij een enorme impact hebben, zowel op technologisch, maar zeker ook op sociaal-economisch terrein.”

gideon koekoek
Gideon Koekoek

Ondergronds laboratorium

Om de gemeten zwaartekrachtsgolven extreem nauwkeurig te kunnen meten, is behoefte ontstaan aan een nieuw meetinstrument dat hiertoe in staat is: de Einstein Telescope. Samen met Hongarije en het Italiaanse eiland Sardinië staat het Limburgse Heuvelland in de top 3 van locaties voor het prestigieuze instrument dat in de vorm van een ondergronds laboratorium met tentakels van tien kilometer lengte in een stabiele, trillingsvrije bodem op honderd meter diepte wordt gebouwd. De lobby om de Einstein Telescoop naar Zuid-Limburg te halen is inmiddels in volle gang. Een groot aantal wetenschappelijke instituten en de Universiteit Maastricht hebben zich aangesloten bij de lobby.

Grote kanshebber

“Zuid-Limburg is door de goede bodemsamenstelling een grote kanshebber,” schat de natuurkundige in. “Als we er inderdaad in slagen de Einstein Telescope hier naar toe te halen, dan is dat een grote stimulans voor de hele regio. Niet alleen in wetenschappelijk opzicht, maar zeker ook op sociaal-economisch gebied. Denk aan werkgelegenheid, maar ook aan de aantrekkingskracht die het meetinstrument op wetenschappers heeft die hier willen verblijven. Wereldwijd werken meer dan duizend wetenschappers samen aan het onderzoek naar zwaartekrachtsgolven. Mocht de keuze voor de Einstein Telescope ergens tussen 2020 en 2022 op Limburg vallen, dan voegt dat enorm veel toe aan deze regio dat ook op de UM afstraalt. Als faculteit ben je dan direct betrokken bij ’s werelds meest hoogstaande wetenschap en technologie waardoor de wetenschappelijke wereldtop niet meer om Maastricht heen kan.”

De Universiteit Maastricht is officieel toegetreden tot de Einstein Telescope Coalitie van Nikhef en KU Leuven; een samenwerkingsverband dat gaat onderzoeken wat de wetenschappelijke en technologische mogelijkheden zijn om de Einstein Telescope te vestigen in de grensregio rond Zuid-Limburg.
De ondertekening vond 13 september plaats tijdens de Einstein Telescope bijeenkomst in Maastricht, waar naast de Universiteit Maastricht ook de andere partneruniversiteiten tekenden: RWTH Aachen, UCL Louvain, Hasselt, Gent, Antwerpen, VUB Brussel, ULB Brussel, Liège en Hamburg.  

Verdieping en uitbreiding

Koekoek is ervan overtuigd dat de UM de komende jaren nog veel gaat betekenen voor het onderzoek op het gebied van zwaartekrachtsgolven. “We hebben de ambitie om beter aan te sluiten op het huidige onderzoek in de wereld op het gebied van fundamentele natuurkunde. Die focus op verdieping en uitbreiding van onderwijs en onderzoek aan de UM heeft mede gestalte gekregen door de oprichting van de Faculty of Science & Engineering in mei van dit jaar,” legt hij uit. Daarnaast is de UM lid geworden van de LIGO/Virgo Collaboratie, het wereldwijde team van wetenschappers dat het onderzoek naar zwaartekrachtsgolven leidt en stuurt, en de UM was de officiële gastheer van de wereldwijde LIGO/Virgo-conferentie dat begin september in Maastricht plaatsvond. “We beginnen pas”, zegt Koekoek, “maar straks kan niemand meer om onze natuurkunde heen.”

Door: Graziella Runchina (tekst), Arjen Schmitz (fotografie)