23 oktober 2018

Kijkt mijn schildpad teleurgesteld?

Als een Labradoedel kon praten, zouden we hem niet kunnen verstaan (vrij naar Wittgenstein). Onze woorden krijgen namelijk betekenis door een gemeenschappelijke manier van leven, door de manier waarop we de wereld proberen te begrijpen. En toch denken de meeste mensen dat hun huisdier hen begrijpt of dat hun gevoelens op zijn minst vergelijkbaar zijn met de onze. Promovenda Su Bingtao wil bijdragen aan een duurzame relatie tussen mens en dier. Daarom heeft zij onder begeleiding van haar promotor Pim Martens onderzoek gedaan naar de relatie tussen de ethische opvattingen van mensen, hun gehechtheid aan dieren en de mate waarin zij denken dat gezelschapsdieren emoties hebben.

Onderzoek naar een duurzame relatie tussen mens en dier

Met schilpadstapjes naar meer bewustwording

Vrijwel alle huisdierbezitters in het onderzoek kennen ten minste primaire emoties toe aan hun hond of kat, zoals woede, blijdschap of angst. Ook secundaire, meer complexe emoties als jaloezie of schaamte werden in wisselende mate genoemd. Opvallend daarbij was dat meer dan 70% van de Aziatische respondenten compassie als emotie noemde, tegenover 28% in Nederland. “Compassie speelt een grote rol in veel oosterse culturen. Mensen zijn zich er daardoor meer van bewust en denken deze emotie dus ook eerder te herkennen in het gedrag van hun huisdier.”

Jeremy Bentham zou over Wittgensteins viervoeter hebben gezegd dat het niet uitmaakt of het dier kan praten. Het enige wat er volgens hem toe doet is dat het kan lijden, pijn kan voelen. En langzaam maar zeker, in schildpadtempo, gaan we beseffen dat dieren – ook de minder aaibare – pijn kunnen ervaren en dat hoe we hen behandelen iets over onszelf zegt. En vanuit dat besef moeten we in actie komen.

Bingtao Su (31) heeft een PhD in duurzaamheidswetenschappen en heeft zich specifiek gericht op duurzame relaties tussen mens en dier. De titel van haar proefschrift is Human-Animal Relationships: A Cross-Cultural Comparison of Human Attitudes towards Animals. Voordat ze naar Maastricht kwam, studeerde ze sociologie aan de Northwest A&F University in Yangling in China.

Pim Martens (1968) is hoogleraar Duurzame ontwikkeling aan de universiteiten van Maastricht en Stellenbosch (Zuid-Afrika). Hij was als onderzoeker verbonden aan o.a. de ETH Zürich, de London School of Hygiene and Tropical Medicine, de Universität Heidelberg en Harvard University. Daarnaast is hij oprichter van AnimalWise, een ‘denk-en-doe tank’ gericht op duurzame mens-dierrelaties.

tekst: Florian Roth
fotografie: Paul van der Veer