2 december 2019

Hoe worden we global citizens?

Global Citizenship education komt in vele soorten en maten. Zo maakt het uit of je in Japan woont of in West-Europa en of je op de kleuterschool zit of op een universiteit. Wat het precies aan de Universiteit Maastricht betekent en hoe je dat het beste vormgeeft binnen en buiten het onderwijs, dat houdt Herco Fonteijn de komende jaren bezig. Hij kreeg er 250.000 euro voor van NWO.

Global citizenship 1

Er gebeurt toch al het een ander binnen die drie pijlers die u net noemt?
“Jazeker, maar het kan altijd beter. En per faculteit of opleiding kan die invulling ook verschillen. Zo kun je nu met mensen uit verschillende culturen online, op afstand, samen werken aan projecten. Of dichter bij huis waarde toevoegen via buurtbemiddeling. We gaan de komende drie jaar experimenteren met onderwijsvormen die aansluiten bij de gewenste uitkomsten van global citizenship education. Zo zijn er interessante virtual reality simulaties waarmee je ongelijkheid kunt leren zien en ervaren. Maar we gaan ook kijken hoe we de banden met andere organisaties rondom de universiteit kunnen versterken, om ze toegankelijker te maken voor onze studenten. En die activiteiten zal de universiteit op de een of andere manier waarderen.”

Global citizen 2

Kun je leren empathisch te worden?
‘Jazeker. Niet in een cursus van drie weken. Maar door bijvoorbeeld gedurende een universitaire studie aandacht te besteden aan verschillende perspectieven. Ook zelfbewustzijn en persoonlijke verantwoordelijkheid spelen een rol Wie ben je? Wie wil je worden? Je ontwikkelt je omdat je het leven leeft terwijl je je leert te verhouden tot de kennis die je opdoet. Het onderwijs kan je ook wat dat betreft vormen. Een belangrijke rol is daarin weggelegd voor de docenten, die een voorbeeldfunctie hebben.”

En hoe toets je vervolgens empathie? Of moed?
“Dat is voor moed inderdaad minder makkelijk dan voor empathie. Veel global citizenship education speelt zich buiten het curriculum af, binnen studentenverenigingen of vrijwilligerswerk, omdat de gedachte aan toetsen docenten en studenten vaak weg houdt van risicovolle leeractiviteiten. Maar de uitdaging is de ruimte te creëren om aan dit soort competenties te werken tijdens je studie.”

Is er op dit domein een glansrol weggelegd voor PGO?
“PGO heeft als voordeel dat je studenten in theorie kunt laten werken aan complexe problemen. Maar in de praktijk lijken de problemen voor studenten meestal op te lossen door een hoofdstuk uit een boek te lezen en te bespreken. Ik vind dat studenten ook moeten leren: soms zijn dingen niet op te lossen en wat doe je dan? Hoe ga je om met onzekerheid, of conflicten? Dat komt tot nu toe minder aan de orde in ons PGO. En het zou ook interessant zijn om studenten zelf problemen te laten identificeren, dan het ze voor te schotelen.”

Global citizen 3

Is 250.000 euro genoeg voor zo’n veelomvattend project?
“Onderwijsvernieuwing hoeft niet veel extra geld te kosten. Het komt niet goed met alleen een zak geld, al is het fijn dat global citizenship education ook in de kwaliteitsafspraken met de minister is opgenomen, waardoor er ook binnen de universiteit middelen beschikbaar zijn. Onderwijsvernieuwing heeft vooral te maken met de ruimte durven nemen om iets anders te doen. Omdat je nieuwsgierig bent en dat wil delen met anderen. Daarom word je volgens mij docent.”

Alleen zijn het aan een universiteit vaak allereerst onderzoekers, die ook onderwijs (moeten) geven…
“Gelukkig hebben veel onderzoekers ook passie voor het onderwijs hier in Maastricht. Internationalisering en vernieuwing zijn voor mij nauw verbonden. Als dit een internationale universiteit is, moet dat meer betekenen dan dat we veel buitenlandse studenten hebben. Kun je ‘Global Studies’ studeren, zonder gevoel voor sociale rechtvaardigheid en empathie? Je zou denken van niet, dus ga ik ervan uit dat dit thema ook zonder Comeniusbeurs op de agenda zou staan.”

 

Tekst: Femke Kools
Illustratie: Ted Struwer