13 september 2017

"Beleid faalt als het niet inclusief is"

Ze is arts, promovenda, een van de zeventien ‘Global Sustainable Development Goals Advocates’ van de VN en VN ‘High-Level Commissioner on Health Employment and Economic Growth’. Maar Alaa Murabit (27) ziet zichzelf vooral als leider. Op 4 september gaf ze de centrale lezing tijdens de opening van het academisch jaar 2017/18 in Maastricht.

Drie doelen
“Mijn eerste en belangrijkste doel is te leven in een wereld waar jonge meisjes niet twijfelen aan hun geschiktheid als leiders en die rol ook actief opzoeken, ongeacht waar ze vandaan komen, welke kleur of nationaliteit ze hebben. Mijn tweede doel is gezondheidszorg voor iedereen. Het idee dat gezondheidszorg geen mensenrecht is, vind ik echt egoïstisch. En ten slotte, om deze eerste twee doelen te bereiken – meer meisjes en vrouwen op cruciale posities en aan de top van het bedrijfsleven – is er gegarandeerde kwaliteit en kwantiteit van onderwijs nodig. En ik ben bang dat dat laatste doel het moeilijkste te verwezenlijken is.”

Het Malala Fund
Onderwijs was ook het thema van haar toespraak in Maastricht, getiteld ‘How pencil and paper lead to peace and prosperity’. Zonder iets af te doen aan de voordelen van officieel onderwijs, benadrukte ze het belang van informeel onderwijs. “Daarmee bedoe ik de levenservaring die je opdoet als je de leiding neemt, of samenwerkt, of vroeg moet opstaan om op tijd op school te komen. Dat bereidt je ook allemaal voor op de wereld.”
Murabit is ook bestuurslid van diverse organisaties, waaronder het Malala Fund. “We werken in veel landen waar mensen niet de kansen hebben die bijvoorbeeld UM-studenten wel hebben. Maar zelfs in die gemeenschappen kunnen alleen papier en potlood al levens veranderen. Kinderen kunnen buiten zitten en toch ongelofelijke resultaten behalen. We zien langzaam maar zeker een nieuwe realiteit ontstaan in de wereld, waarin mensen die geen traditioneel onderwijs hebben genoten terecht komen op leidinggevende en gezaghebbende plaatsen.”

Bekijk ook Alaa Murabits TED Talk, van juli 2015,  “What my religion really says about women”  . Hij is aangemerkt als 'TED Talk van de dag' en de New York Times noemde het 'een van de vier ontroerende TED Talks die je meteen moet zien'.

Een verslag van de hele dag kunt u op deze website vinden.

Moeder als rolmodel
“Mijn vader zegt altijd: ‘De school vormt niet de student, maar de student vormt de school.’ Ik leerde thuis onderhandelen, met mijn tien broers en zussen. Dat was ook een vorm van onderwijs.” Na het afronden van de middelbare school in Canada op haar vijftiende verhuisde ze naar Libië, waar haar ouders vandaan komen en waar haar moeder toen een jaar woonde. Murabits moeder is haar rolmodel. “Veel mensen zien een CEO of een president als leider. Maar mijn moeder runde een gezin met elf kinderen als een geoliede machine. Dat vind ik leiderschap. Net als haar oog voor het feit dat elk kind andere ambities had.”

Bij haar thuis werden jongens en meisjes gelijk behandeld. Pas toen ze ouder werd en ambitieuzer, werd ze met iets anders geconfronteerd. “Veel van de hoogleraren van mijn geneeskundeopleiding gingen ervan uit dat ik nooit zou gaan werken als arts. Dat was frustrerend, maar terugkijkend denk ik dat er geen enkel land is waar seksediscriminatie geen probleem is. In de meeste landen zijn vrouwen ondervertegenwoordigd in de formele werksfeer en meer betrokken bij informeel werk, waar ze zichzelf ook nog vaak in gevaar brengen om hun gezin te onderhouden. En zelfs als vrouwen een formele baan hebben, is het salarisverschil verbijsterend. In de VS, een ‘volwassen democratie’, verdient een blanke vrouw 73 cent voor elke dollar die een man krijgt. Voor zwarte vrouwen is dat nog maar 60 cent en voor Spaanse vrouwen is het minder dan 55 cent.”

Uit onderzoek blijkt dat meer vrouwen aan tafel, in de top van bedrijven maar ook bij vredesonderhandelingen, de sleutel is tot duurzamere oplossingen. “De opleiding van meisjes en het recht van vrouwen op anticonceptie zijn dé praktische oplossing voor klimaatverandering, zo blijkt ook uit Paul Hawkens indrukwekkende onderzoek getiteld ‘Drawdown’. We pompen zoveel geld in falende processen, we weten waarom ze falen en we weten wat we daaraan moeten doen, maar we doen het niet. Beleid faalt als het niet inclusief is. Je kunt beleid voor iedereen niet laten maken door een vertegenwoordiging van slechts een klein deel van de groep. Met alleen mannen aan tafel zullen we dezelfde fouten blijven herhalen.”

Geleerde les
Murabit heeft geleerd dat verandering tijd kost. “Ik had ooit een interessant gesprek met een familielid in Libië. Een van de vrouwen was erg beledigd door wat ik zei over seksegelijkheid. Ze zei: “Je zegt dat hoe ik ben opgevoed en hoe ik mijn dochters heb opgevoed, verkeerd is.’ Ik denk dat ik toen besefte dat verandering tijd kost. Als je mensen vraagt om fundamentele sociale veranderingen door te voeren, dan stel je alles waarin ze geloven ter discussie. Dat is zwaar. Stel je voor dat iemand jou zou vertellen dat vrouwen niet mogen werken en dat je dochter geen leiding zou mogen geven! Dat is waarschijnlijk in strijd met alles wat jij acceptabel vindt.”
Vanuit haar wetenschappelijke achtergrond, dacht ze dat als je mensen de cijfers toont, ze het wel zullen begrijpen. “Dat is hoe het bij mij werkt. Laat me correcte cijfers zien en ik ben vrij makkelijk te overtuigen. Ik ging ervan uit dat iedereen hetzelfde zou zijn. Maar dat is niet zo. We moeten echt aan tafel gaan met elkaar en luisteren naar elkaar, wat in ons huidige politieke klimaat steeds moeilijker lijkt te zijn. Maar we komen alleen vooruit door samen te werken. Er zijn bijna acht biljoen mensen op deze planeet en volgens mij hebben we geen extra exemplaar achter de hand. Als we willen slagen en een welvarende, vredige planeet willen, dan moeten we naar elkaar luisteren – en als vrouwen meer stoelen aan tafel krijgen.”

Alaa Murabit (1989) is een Lybisch-Canadese arts en toonaangevend internationaal voorvechter voor inclusieve vredesprocessen. Ze is VN 'High-Level Commissioner on Health Employment and Economic Growth' en een van de 17 eminente persoonlijkheden benoemd door de VN Secretaris-Generaal tot 'Global Sustainable Development Goals Advocates'. Murabit wekrt ook aan een proefschrift over leiderschap en veiligheid aan het King's College London.

By: Femke Kools (text) and Harry Heuts (photography)