My UM
My UM
Zoeken

Taal in alle vakken: hoe onderzoek en onderwijs samen aan sterker taalonderwijs in Heerlen werken

Hoe zorg je ervoor dat leerlingen niet alleen hun Nederlandse taalvaardigheid verbeteren in de les Nederlands, maar in alle vakken? Die vraag kwam vanuit het Bernardinuscollege in Heerlen, waar docenten merkten dat leerlingen moeite hadden met onder andere het begrijpen van complexe teksten en examenvragen. Wat begon als een zoektocht naar beter schrijfonderwijs groeide, met steun van het TaalLab, uit tot een onderzoek naar taalgericht onderwijs in alle vakken. Promovenda Vera Ronda en hoogleraar Trudie Schils van de School of Business and Economics werken in co-creatie met docenten aan  een aanpak om taalonderwijs te verweven in het gehele lesaanbod.

Aandacht voor taalonderwijs in alle vakken

De samenwerking met het Bernardinuscollege begon toen de school het TaalLab benaderde met een vraag: hoe kunnen we de schrijfvaardigheid van onze leerlingen verbeteren? Na een uitgebreide diagnose, was de conclusie dat de taalvaardigheid en het taalbegrip van leerlingen achterbleef. Het TaalLab en het Bernardinuscollege werken in co-creatie aan de opzet, uitvoering en evaluatie van de pilot. Deze aanpak zorgt voor eigenaarschap, vakoverstijgende samenwerking en duurzame implementatie van taalgericht vakonderwijs in de school.

Vera legt uit:

“Taal is niet alleen belangrijk voor schoolprestaties, maar ook voor hoe kinderen contact maken en relaties opbouwen. Door taalvaardigheid te versterken, vergroten we hun kansen, op school én daarbuiten.”

Co-creatie tussen onderzoekers en leraren

Binnen het TaalLab staat co-creatie centraal. Onderzoekers en docenten ontwikkelen gezamenlijk nieuwe werkwijzen, proberen die uit in de dagelijkse lespraktijk en scherpen ze voortdurend aan.

Op het Bernardinuscollege speelt docent Bart Ploum, met zijn achtergrond in tweetalig onderwijs (TTO), een belangrijke rol. Hij introduceerde Taalgericht Vakonderwijs (TVO): een methode waarbij taalondersteuning bewust wordt ingebouwd in de lessen van elk vak.
Bart gaf de eerste workshops als pilot. Het enthousiasme onder docenten zorgde ervoor dat de bijeenkomsten inmiddels zijn uitgegroeid tot een vast onderdeel van de professionele ontwikkeling van het hele team.

"De workshops hadden elk als onderwerp een basisprincipe van taalgericht vakonderwijs. Collega’s waren enthousiast en het was goed om te zien hoe gaandeweg collega’s nieuwe inzichten kregen of juist bevestigd werden in hun aanpak en deze nu nog bewuster inzetten."

Elke maand is er een workshop met zo’n vijftien docenten. Daarna bespreken zij in korte evaluaties en focusgroepgesprekken wat werkt en wat beter kan. De eerste bevindingen zijn positief. Docenten zien dat leerlingen beter begrijpen wat er van hen wordt gevraagd bij opdrachten en proefwerken. 

TaalLab - Bernardinuscollege_3

Het was fijn om samen met TaalLab te determineren waar onze leerlingen écht profijt bij zouden hebben en gebruik te maken van expertise en ervaringen vanuit het tweetalig onderwijs en de wetenschap. Collega’s hebben met plezier meegedacht, geëxperimenteerd en gezien wat een focus op TVO oplevert bij leerlingen. De TVO-golf wordt stapsgewijs groter en ik merk dat het veel vanzelfsprekender wordt voor vakdocenten om bezig te zijn met verschillende taalaspecten en dat ook de leerlingen dit normaal beginnen te vinden.

Milou Samuels, docent Bernardinuscollege

Onderzoek en maatschappelijke relevantie

De onderzoekers volgen het proces nauwgezet. Onder begeleiding van professor Trudie Schils onderzoekt Vera onder andere of studenten examenvragen beter begrijpen en hoe docenten de nieuwe aanpak ervaren.

“We weten al veel over taalonderwijs in het primair onderwijs,” zegt Vera, “maar in het voortgezet onderwijs is dit terrein nog grotendeels onbekend. Omdat docenten hier vaker wisselen en vakken meer gescheiden zijn, is draagvlak en samenwerking extra belangrijk.”

Het project is dus niet alleen gericht op de resultaten binnen het Bernardinuscollege, maar ook op het ontwikkelen van kansrijke aanpakken die andere scholen kunnen gebruiken.

"Binnen dit project proberen we in co-creatie met het Bernardinuscollege een kansrijke aanpak te ontwikkelen die hierna uitgebreid kan worden naar pilotscholen. Er zijn ook al scholen die interesse hebben geuit om mee te doen. Vervolgens kan er effectonderzoek gedaan worden naar de aanpak om te zien of deze goed werkt."

Vera Ronda, promovenda van Maastricht University, School of Business and Economics

Vera en Trudie (1).png

De 5D-werkwijze als basis voor duurzame verbetering

Binnen de co creatielabs wordt gewerkt volgens de 5D-werkwijze, een systematische methode die helpt om onderwijsinnovatie zorgvuldig en blijvend op te bouwen. Het proces begint bij het signaleren van een probleem en het onderzoeken van de oorzaken. Vervolgens worden in de praktijk oplossingen ontwikkeld en uitgevoerd. Deze worden op een wetenschappelijke manier geëvalueerd en de bevindingen worden zorgvuldig geduid, zodat een onderbouwde keuze kan worden gemaakt voor de volgende stap. Omdat praktijk en onderzoek elkaar voortdurend versterken, ontstaan verbeteringen die zowel effectief als duurzaam zijn.

5D-model - taallab

De kracht van samenwerking

Volgens Prof. Dr. Trudie Schils, betrokken bij het Education Lab, past dit project perfect binnen de bredere missie van de School of Business and Economics:

“Om te komen tot een aanpak die écht werkt binnen een school, is samenwerking noodzakelijk. Taal in alle vakken: hoe onderzoek en onderwijs samen werken aan sterker taalonderwijs in Heerlen"

In co-creatie tussen wetenschappers en docenten komen we tot een aanpak die is onderbouwd met inzichten uit onderzoek én uit de onderwijspraktijk. Daarom is co-creatie en samenwerking zo’n belangrijke factor bij evidence-informed werken. De inbreng van de onderzoekers en die van de docenten is complementair aan elkaar zodat er ook echt samen meerwaarde wordt gecreerd. Binnen het programma Ontwikkelkracht krijgen scholen (met middelen uit het Nationaal Groeifonds) ruimte, tijd en kennis om zo samen het onderwijs duurzaam te verbeteren. We werken hierin samen met scholen uit het hele land. Veel projecten concentreren zich op de Randstad, daarom zijn we ook heel blij met de samenwerking met het Bernadinuscollege hier in de regio.” 

De samenwerking met het Bernardinuscollege toont hoe waardevol het is om te werken vanuit een concrete vraag uit de praktijk. Op die manier ontstaat kennis die zowel wetenschappelijk stevig onderbouwd als direct bruikbaar is voor leerlingen en docenten. De komende maanden worden de eerste onderzoeksresultaten verzameld en besproken binnen het TaalLab. Op basis daarvan wordt de aanpak verder aangescherpt. Wanneer de positieve ontwikkeling zich voortzet wordt de aanpak uitgerold naar andere scholen in de regio.

TaalLab - Bernardinuscollege_1

Vooruitkijken

Vera benadrukt dat de kracht van dit project ligt in het samen ontwikkelen, uitproberen en verfijnen van nieuwe werkwijzen in de dagelijkse onderwijspraktijk. “Het mooiste vind ik dat we dit écht samen doen,” zegt Vera. “We ontwikkelen iets dat niet alleen werkt in theorie, maar ook in de dagelijkse praktijk van de klas.” In de volgende fase zal worden onderzocht welk effect deze werkwijzen hebben op het leren en welzijn van leerlingen. Hiervoor zal een systematisch effectonderzoek worden opgezet.

ontwikkelkracht - taallab logo's

Auteur:
Barbara Timmermans

Lees ook