Anders kijken naar de ontwikkeling en impact van sociale ondernemingen: een samenwerking met IKEA Social Entrepreneurship
Hoe ontwikkelen sociale ondernemingen zich en hoe creëren zij blijvende impact? Een nieuwe studie van Maastricht University School of Business and Economics (SBE), in samenwerking met IKEA Social Entrepreneurship B.V., zet vraagtekens bij het idee dat sociale ondernemingen een lineair pad van start-up naar groei en opschaling zouden moeten volgen.
Het rapport, Contextualising the Entrepreneurial Journeys of Social Enterprises in Latin America, werd in Rome gepresenteerd tijdens de 8e Social Entrepreneurship Summit (SES2026) aan de Università LUMSA. Het onderzoek is gebaseerd op de ervaringen van negen sociale ondernemingen in Mexico, Colombia en Chili.
De afgelopen twee jaar onderzochten SBE-onderzoekers Sergio Páramo, Abel Díaz en Juliette Koning hoe deze organisaties omgaan met veranderende marktomstandigheden, relaties met gemeenschappen en partners, institutionele barrières en andere contextuele factoren, terwijl zij hun maatschappelijke missie nastreven.
De ontwikkeling begrijpen vanuit meer dan alleen groei
Uit de bevindingen blijkt dat de ontwikkeling van sociale ondernemingen zelden een lineair proces is. Organisaties passen zich voortdurend aan hun omstandigheden aan en zoeken daarbij een balans tussen groei en factoren zoals lokaal eigenaarschap, governance, veerkracht en maatschappelijke impact.
De onderzoekers identificeerden vijf verschillende ondernemende ontwikkeltrajecten. Deze variëren van groeien met behoud van lokaal eigenaarschap en identiteit tot het verbinden van traditionele praktijken met moderne markten, en het herkennen van situaties waarin stabiliteit belangrijker kan zijn dan verdere groei. Op basis van deze ervaringen ontwikkelden de onderzoekers een praktisch raamwerk dat aansluit bij een realiteit die veel sociale ondernemers herkennen: vooruitgang verloopt zelden in een rechte lijn.
“Een traject bestaat uit twee onderdelen: proces plus context. Sociale ondernemingen doorlopen niet simpelweg verschillende fasen. Ze navigeren door verschillende trajecten,” zegt Sergio Páramo.
Het onderzoek roept ook vragen op over de manier waarop sociale ondernemingen worden ondersteund. In plaats van vooral te focussen op versnelling en opschaling, zouden ondersteuningssystemen organisaties mogelijk meer ruimte moeten geven om zich aan te passen, relaties op te bouwen en hun organisatorische capaciteit te versterken.
Zoals Jens Andersson, Monitoring, Evaluation and Learning Specialist bij IKEA Social Entrepreneurship, uitlegt: “Het zit zo diep in ons denken dat we ons richten op opschaling. Maar sommige ondernemingen hebben misschien eerst behoefte aan stabiliteit, sterker bestuur of diepere relaties met de gemeenschap voordat versnelling de juiste aanpak wordt.”
Een samenwerking tussen onderzoek en praktijk
De studie is het resultaat van een samenwerking van meer dan twee jaar tussen Maastricht University SBE en IKEA Social Entrepreneurship. Binnen het project werden academisch onderzoek en de praktijkervaring van IKEA Social Entrepreneurship en haar regionale partners samengebracht.
De onderzoekers werkten nauw samen met sociale ondernemingen in Latijns-Amerika om te begrijpen hoe de context hun dagelijkse beslissingen en ontwikkeling beïnvloedt. Hun inzichten bieden nieuwe perspectieven voor financiers, accelerators en andere organisaties die sociale ondernemingen ondersteunen.
Lees meer over de samenwerking en de bevindingen in het persbericht van IKEA Social Entrepreneurship.