Betere kansen voor mensen met hoofd-halskanker

Nice to meet you: Francesco Missale

Overlevingskansen en kwaliteit van leven van patiënten verbeteren drijft Francesco Missale om onderzoek te doen. Hij is keel-neus-oor (KNO)-arts en onderzoeker bij GROW. Hier onderzoekt Francesco de diagnose, behandeling en surveillance van hoofd-halskanker en hoe dit verbeterd kan worden: van nieuwe microscopen en immuuntherapie tot markers.

Francesco komt uit Brescia in Italië. “Daar heb ik geneeskunde gestudeerd en ontdekte ik mijn passie voor onderzoek. Later verhuisde ik naar Genua voor mijn opleiding tot medisch specialist en KNO-arts. Daar ontwikkelde ik mijn interesse in oncologische chirurgie in het hoofd-halsgebied. Tijdens mijn PhD werd ik geïnspireerd door een collega om een fellowship in hoofdhalsoncologie te doen bij het Nederlands Kanker Instituut in Amsterdam. Dit was een intensief traject waarin je leert hoe je patiënten met hoofd-halskanker moet opereren, dus tumoren in de mond, keel, stembanden, speekselklieren of huid. Zo ontstond mijn band met Nederland.”
 

Intensief

“Het was een zware periode: ik ging door met mijn PhD, verdiepte me in de operaties en leerde een nieuwe taal, omdat ik Nederlands spreek met mijn patiënten. Het was erg intensief, vooral omdat dit tijdens de COVID-19-pandemie was en ik regelmatig terug moest naar het lab in Italië, maar het lukte me mijn fellowship en PhD af te ronden. Nadat ik twee jaar onderdeel was van de KNO-staf in Maastricht UMC+, kreeg ik de kans om bij GROW te gaan werken. Ik ben hier nu een jaar en ben bezig met onderzoeksprojecten opzetten. Eén daarvan is voortgekomen uit de GROW Young Investigator-groep, waar ik Anna Schüth heb ontmoet. Samen zijn we bezig met een studie om de diagnose van hoofd-halskanker te verbeteren met een nieuwe microscoop die tumoren in hun geheel analyseert.”

Kankercellen aanvallen

Een ander onderzoeksproject richt zich op mondholtekanker, waarbij patiënten vaak tumoren hebben in de mond of op de tong. “De behandeling bestaat uit operaties en bestraling, en is behoorlijk intensief,” legt Francesco uit. “Het heeft ook ernstige gevolgen, niet alleen omdat er een kans is dat de ziekte blijft bestaan, maar ook voor de kwaliteit van leven, bijvoorbeeld als een stuk van de tong moet worden verwijderd.”

“In het verleden heeft een onderzoeker immuuntherapie gebruikt bij huidtumoren. Dit is een behandelvorm die het immuunsysteem van het lichaam gebruikt om kankercellen op te sporen en aan te vallen. Deze onderzoeker ontdekte dat sommige patiënten hier heel goed op reageerden. Daarom kijken wij nu of we deze therapie ook kunnen gebruiken voor tumoren in de mond, zodat we de intensieve behandelingen kunnen vermijden en de kwaliteit van leven kunnen verbeteren. Deze studie wordt geleid door een senior onderzoeker van het Nederlands Kanker Instituut. De meeste academische centra in Nederland nemen eraan deel. Maastricht UMC+ ook: ik ben hier de hoofdonderzoeker van de studie.”

Als we beter begrijpen welke patiënten risico lopen, kunnen we bepalen of een andere behandeling geschikter is en of patiënten met een lager risico een minder intensieve behandeling kunnen krijgen.

Markers in het bloed

Afgelopen maart ontving Francesco een beurs van het Maastricht UMC+ Academisch Fonds. “Met deze beurs ga ik een promovendus aannemen die een prospectieve studie gaat doen naar surveillancetests. Surveillance is belangrijk, omdat het risico bestaat dat een tumor terugkomt. Voor hoofd-halskanker is er onvoldoende bewijs om een specifieke surveillancetest aan te bevelen en aan te tonen dat deze nuttig en kosteneffectief is en het klinische resultaat verandert. Onderzoekers in Amsterdam konden terugkeer van kanker detecteren met tumormarkers in het bloed, wat vrij goedkoop is in vergelijking met bijvoorbeeld scans. Ik wil dus onderzoeken of deze markers een alternatieve en kosteneffectieve manier zijn om terugkeer eerder op te sporen en mogelijk de kans op genezing na detectie te vergroten. We nemen ook de ervaringen van de patiënten mee, omdat een verslechterende kwaliteit van leven een signaal kan zijn dat er iets misgaat.”

Levenskwaliteit verbeteren

Met zijn onderzoek wil Francesco de overlevingskansen en de levenskwaliteit van patiënten verbeteren. “Als we beter begrijpen welke patiënten risico lopen, kunnen we bepalen of een andere behandeling geschikter is en of patiënten met een lager risico een minder intensieve behandeling kunnen krijgen. Ik wil me ook richten op het op maat maken van behandelingen. Op dit moment is de behandeling nog niet echt gepersonaliseerd. Er zijn algemene richtlijnen, maar daar ontbreken nog steeds zaken. We hebben een hechte hoofd-halsgemeenschap in Nederland, waar veel mooie samenwerkingen uit voortkomen. Het is moeilijk te voorspellen of het zal lukken, maar het einddoel is het verbeteren van het leven van patiënten.”

Meer weten over Francesco’s onderzoek? Tijdens de GROW Science Days geeft hij een introductie over zichzelf en zijn werk. Bekijk het programma voor meer informatie.

 

Tekst en beeld: Joëlle van Wissen

Lees ook

  • De implementatie van datawetenschap in Biomedical Sciences

    Lars Eijssen, Mike Gerards en David Barnett zijn betrokken bij de implementatie van datawetenschap in de bachelor- en masteropleidingen Biomedical Sciences. Alle drie zijn ze het erover eens dat datawetenschap onvermijdelijk is in dit snel veranderende vakgebied.
    UM news
    FHML - Eijssen,Gerards en Barnett
  • Aurélie Carlier zet wiskunde in voor betere zorg voor vrouwen

    Vrouwen krijgen bijna twee keer zo vaak bijwerkingen van medicijnen als mannen. En toch schrijven artsen dezelfde dosis voor. Aurélie Carlier gebruikt computermodellen om te onderzoeken hoe mannen en vrouwen medicatie anders verwerken. Daarvoor ontving ze in 2025 een beurs en een award.
    Aurélie Carlier
  • Doolhof van drie miljoen reageerbuizen

    Om onderzoeksgegevens te genereren, verzamelen onderzoekers bloed, urine, speeksel of andere lichaamsvloeistoffen van zoveel mogelijk deelnemers. Ze zouden dit materiaal zelf kunnen opslaan, maar daarbij kunnen gemakkelijk problemen ontstaan. Hier komen biobanken om de hoek kijken
    UM news
    FHML Chiel de Theije