Subsidies voor interdisciplinaire onderzoeksprojecten en outreach-activiteiten
Verschillende onderzoekers van de Faculteit der Rechtsgeleerdheid hebben financiering ontvangen van Studio Europa Maastricht. Deze financiering is bedoeld ter ondersteuning van interdisciplinair, op Europa gericht onderzoek en outreach-initiatieven.
Interdisciplinaire onderzoeksprojecten
Deepfakes in de verhoorkamer: AI-gegenereerd bewijsmateriaal en grondrechten in de Europese politiepraktijk Glynis Boogaard (FPN), Jenny Schell-Leugers (FSE – UCM), Alice Giannini (LAW) en Micol Iannuzzi (FSE – UCM)
Dit project onderzoekt hoe de confrontatie met door AI gegenereerd mediabewijsmateriaal de psychologische reacties van verdachten beïnvloedt in gesimuleerde politiesituaties. Hiervoor wordt gebruikgemaakt van een experimenteel paradigma uit de rechtspsychologie. De bevindingen zullen direct bijdragen aan de EU-regelgevingsdebatten over AI in de rechtshandhaving, de opleiding van rechters en de toereikendheid van bestaande waarborgen voor grondrechten in een door AI gemedieerde omgeving.
The Neurodiverse Suspect: Mapping the Emerging Field Christina Peristeridou (LAW), Henry Otgaar (FPN) en Aurora Canova (LAW)
Naarmate neurodiversiteit steeds meer aandacht krijgt in zowel de juridische als de psychologische wetenschap, heeft onderzoek zich grotendeels binnen de grenzen van de afzonderlijke disciplines ontwikkeld. Dit project wil deze kloof overbruggen door expertise van de Faculteit der Rechtsgeleerdheid (LAW) en de Faculty of Psychology Neurosciences (FPN) te combineren om te onderzoeken hoe neurodivergente eigenschappen de executieve functies kunnen beïnvloeden die essentieel zijn voor de realisatie van het recht op een eerlijk proces voor verdachten in strafzaken.
Een beter begrip van hoe neurodivergentie de praktische uitoefening van procesrechten kan beïnvloeden, is essentieel om te beoordelen of de bestaande wettelijke waarborgen toereikend zijn en om strafrechtsystemen te ontwerpen die effectieve, in plaats van louter formele, toegang tot een eerlijk proces garanderen.
Het project heeft twee complementaire doelstellingen. Ten eerste zal het bevindingen uit de rechtspsychologie en cognitieve psychologie vertalen naar een toegankelijk, op bewijs gebaseerd overzicht voor juristen, waarin wordt uitgelegd hoe neurodivergente eigenschappen cognitieve vaardigheden kunnen beïnvloeden die relevant zijn voor de uitoefening van procesrechten. Door psychologisch onderzoek toegankelijk te maken voor juristen, wil het project een meer wetenschappelijk onderbouwde benadering van procesrechtvaardigheid bevorderen. Ten tweede brengt het project de bestaande procedurele waarborgen in kaart die beschikbaar zijn voor neurodivergente verdachten in een aantal EU-lidstaten, met als doel bestaande benaderingen, resterende lacunes en veelbelovende praktijken te identificeren.
Uiteindelijk streeft het project ernaar de dialoog tussen recht en psychologie te versterken en bij te dragen aan een meer inclusieve en op bewijs gebaseerde aanpak van het strafprocesrecht.
Wiens waarden? Artikel 2 TEU onder een interdisciplinaire microscoop Rónán Riordan (LAW), Valentina Golunova (LAW), Fulvia Ristuccia (LAW), Catia Pinto Teixeira (FPN), Karin van Leeuwen (FASoS) en Janosch Prinz (FASoS)
Artikel 2 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU) is steeds belangrijker geworden in debatten over Europese integratie, met name in verband met de crisis rond de rechtsstaat, de betekenis van democratie in Europa, de bescherming van grondrechten en de waarborging van de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht. Dit project stelt een eenvoudige maar belangrijke constitutionele vraag: wie bepaalt de betekenis van deze ‘Europese waarden’ en via welke processen?
Het project brengt onderzoekers samen die putten uit juridische, politieke, sociologische, historische, filosofische, psychologische en aanverwante disciplinaire perspectieven om te onderzoeken hoe deze waarden worden begrepen, aanvaard, betwist en ervaren in verschillende contexten.
In plaats van EU-waarden uitsluitend als juridische concepten te benaderen, onderzoekt het project hun bredere sociale, politieke en historische dimensies, en verkent het tevens in hoeverre hun betekenis varieert tussen constitutionele ordeningen en tussen disciplines, samenlevingen en institutionele contexten.
Academische evenementen en outreach-activiteiten
Een thuis vinden in Europa Carlo Maria Colombo (LAW) en Marc Dijk (SBE)
Huisvesting is uitgegroeid tot een van de meest urgente sociaaleconomische uitdagingen voor Europa. Stijgende woonkosten, toenemende ongelijkheid, financialisering, demografische veranderingen en de groene transitie transformeren de huisvestingssystemen in heel Europa. Tegelijkertijd speelt de Europese Unie een steeds belangrijkere rol in de vormgeving van de woningmarkt door middel van financiële regelgeving, mededingingsrecht, investeringsprogramma's, klimaatbeleid en andere juridische en beleidsinstrumenten.
Dit onderzoeksproject onderzoekt hoe Europese integratie het woningbeleid op nationaal en lokaal niveau hervormt. Het project combineert perspectieven uit de rechtsgeleerdheid, de politieke economie, de stedenbouwkunde en het openbaar beleid en onderzoekt hoe Europese juridische en politieke instellingen de woningmarkt, overheidsinterventie en de toegang tot betaalbare huisvesting beïnvloeden. Bijzondere aandacht wordt besteed aan de wisselwerking tussen EU-recht, welzijnsstelsels, financiële markten en stedelijk bestuur, evenals aan de politieke en sociale conflicten die zich rondom huisvesting in Europa voordoen.
Het project heeft als doel een interdisciplinaire onderzoeksagenda te ontwikkelen over de Europeanisering van de woningmarkt en de implicaties daarvan voor de toekomst van het woningbeleid in Europa.
Democratie en de rechtsstaat in de mondiale dialoog Ferenc Laczó (FASoS) en Marijn van der Sluis (LAW)
Het project onderzoekt hoe democratie en de rechtsstaat opnieuw kunnen worden vormgegeven in een steeds multipolaire wereld. In een tijd waarin de liberale democratie onder toenemende druk staat en klimaatverandering wereldwijde uitdagingen met zich meebrengt, betogen de onderzoekers dat Europese perspectieven verrijkt moeten worden door dialoog met ideeën en ervaringen van over de hele wereld.
De samenwerking brengt expertise van FASoS en LAW samen. Door politieke en intellectuele geschiedenis, internationale betrekkingen, Europese constitutionele theorie en milieustudies te combineren, wil het project nieuwe manieren ontwikkelen om na te denken over democratie en de rechtsstaat die beter aansluiten bij de huidige mondiale uitdagingen.
Als onderdeel van het project organiseert het team een interdisciplinaire workshop met internationale wetenschappers uit diverse disciplines en geografische achtergronden. De workshop wordt aangevuld met outreach-activiteiten, zoals opiniestukken, video-opnames en een podcast, om discussie te stimuleren onder zowel academici als een breder publiek. Het project legt tevens de basis voor toekomstig samenwerkingsonderzoek en grotere aanvragen voor externe financiering.
Het bestrijden van seksuele deepfakes: risico's, rechten en gecoördineerde reacties Robyn Mooney (FPN) en Valentina Golunova (LAW)
Het voorlichtingsevenement getiteld ‘Seksuele deepfakes aanpakken: risico’s, rechten en gecoördineerde reacties’ biedt een prikkelende discussie over de schadelijke gevolgen van seksuele deepfakes en hoe dit probleem binnen de EU en Nederland wordt aangepakt.
Seksuele deepfakes, een snel opkomende vorm van door technologie mogelijk gemaakt seksueel geweld, roepen complexe vragen op over menselijke waardigheid, privacy en het ethische gebruik van digitale technologieën in bredere zin. Ze zijn een acuut probleem geworden omdat iedereen op elk moment slachtoffer kan worden, ongeacht of er daadwerkelijk naaktfoto's van hen bestaan. Hoewel de EU en bepaalde lidstaten recentelijk maatregelen hebben genomen om de productie en verspreiding ervan aan te pakken, blijft de handhavingscapaciteit ernstig achter, waardoor het moeilijk is om de bedrijven en individuen die de regels overtreden te identificeren en te bestraffen.
Het evenement heeft als doel het inzicht van belangrijke belanghebbenden te vergroten in hoe we samen kunnen werken om het groeiende probleem van seksuele deepfakes beter aan te pakken en burgers te informeren over de bestaande EU- en Nederlandse regelgeving, evenals de sterke en zwakke punten daarvan.
Interdisciplinair evenement: ‘Van dual-use naar alomvattende producten in een tijd van Europese strijd voor digitale soevereiniteit’ Karolina I. Podstawa (LAW), Christina Teleki (LAW), Wim Muller (LAW) en Michal Natorski (SBE – UNU-Merit)
(Meer informatie volgt)
Lees ook
-
Veni-beurzen voor Henrique Marcos en Sarah Tas
Henrique Marcos (academisch docent bij het departement Grondslagen van het recht) en Sarah Tas (universitair docent bij het departement Privaatrecht) ontvangen een Veni-beurs van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO).Researchers
-
BlueLab traint rechtenstudenten in verantwoordelijk AI-gebruik
Dr. Rohan Nanda en Dr. Henrique Marcos hebben een Comenius Teaching Fellows ho 2026-beurs ontvangen voor hun project ‘AI Due Diligence lab for the Blue Economy (BlueLab)’.Researchers
-
Draag bij aan een stem voor kinderen in conflictgebieden
Dr. Marieke Hopman en Guleid Jama starten een nieuw onderzoeksproject naar de rol van kinderen in vredesopbouw in conflictgebieden. Met dit project willen zij onderzoeken hoe kinderen in niet-erkende staten actief kunnen bijdragen aan duurzame vrede en hoe hun stem structureel kan worden verankerd iResearchers