Een simple manier om dodelijke ziekte-uitbraken te voorkomen (herstel biodiversiteit!)
In april 2026 haalde een dodelijke hantavirusuitbraak aan boord van het cruiseschip MV Hondius het wereldnieuws. Het cruiseschip vervoerde veel natuurliefhebbers en tijdens een vogeltour in Argentinië liepen sommigen van hen het hantavirus op, dat wordt overgedragen door geïnfecteerde knaagdieren. Besmetting van mensen vindt plaats wanneer urine, uitwerpselen of speeksel van knaagdieren in de lucht terechtkomen en worden ingeademd. Generalistische knaagdieren hebben een grotere kans om dergelijke ziekteverwekkers te dragen. Deze knaagdieren komen veel vaker voor in ontboste, gefragmenteerde of gedegradeerde gebieden. Onderzoekers hebben aangetoond dat grootschalige inspanningen voor het herstel van biodiversiteit het risico op hantavirusoverdracht aanzienlijk kunnen verlagen (tot wel 78%). Dit betekent dat het herstellen van biodiversiteit in feite een ingreep in de volksgezondheid is.
Zoönosen
Dit hantavirusvoorbeeld is niet het enige. In Zuidoost-Azië ontstaan problemen door het Nipah-virus. Dit virus veroorzaakt ernstige acute koortsachtige encefalitis bij mensen. Het heeft zich verspreid door ontbossing en de aanleg van fruitboomgaarden. Deze plantages hebben de interactie tussen fruitvleermuizen (gastheren van het virus) en mensen vergroot. De vleermuizen likken hetzelfde sap dat mensen oogsten voor consumptie en dragen het virus op deze manier over. Bovendien wordt het virus ook verspreid via geïndustrialiseerde varkenshouderijen, waar de varkens als reservoirs van het virus fungeren. Maar de lijst is nog langer. De Kyasanur-bosziekte, rabiës, ebola, Covid-19, enzovoort, zijn allemaal voorbeelden van ziekten die hun oorsprong vinden in dieren (zogenaamde zoönosen). Door ontbossing delen deze gastdieren steeds vaker leefgebied en voedsel met mensen. Op deze manier kunnen de ziekteverwekkers dus ook steeds vaker op de mens worden overgedragen.
Gezonde ecosystemen redden levens
Misschien vindt je het verrassend dat het herstellen van biodiversiteit dodelijke ziekte-uitbraken kan voorkomen en dat biologen grote gezondheidscrises kunnen voorkomen door een gezondere planeet te creëren. Bij het woord biodiversiteit denkt je misschien aan wilde kruiden, bomen, leeuwen en olifanten. Al deze verschillende soorten maken inderdaad deel uit van biodiversiteit, maar samen vervullen ze ook belangrijke functies.
Biodiversiteit is van immense waarde voor de mens. Het heeft ecologische waarden, bijvoorbeeld op het gebied van koolstofopslag, waterzuivering en het bieden van leefgebied. Het levert ook economische en bestaanswaarde, denk aan hout, medicijnen, brandhout en voedsel. Ten slotte heeft het culturele en esthetische waarden op een spirituele, symbolische maar ook recreatieve manier. Helaas wordt veel biodiversiteit ernstig bedreigd, voornamelijk door menselijk handelen zoals overexploitatie, vervuiling en vernietiging van leefgebied. Biologen onderzoeken de evolutie en ecologie van al deze diversiteit. Deze kennis kan verder verlies voorkomen en helpen ecosystemen en hun diensten weer volledig te laten functioneren. Zoals je hierboven hebt gelezen, helpen deze herstelinspanningen niet alleen de biodiversiteit zelf, maar voorkomen ze ook dodelijke gezondheidsrisico's voor de mens.
Het is duidelijk dat verstoring van het milieu waarschijnlijk het risico op dodelijke ziekten bij de mens vergroot. Onderzoek heeft aangetoond dat de menselijke gezondheid en welzijn nauw verbonden zijn met omgevingsfactoren. Gezonde, natuurlijk functionerende ecosystemen kunnen infectiebronnen reguleren, stress verminderen, het immuunsysteem versterken, als koelmechanisme fungeren, enzovoort. Biodiversiteit is dus een ecosysteemdienst die levens redt en de druk op de volksgezondheid verlicht. Inzicht in biodiversiteit is een belangrijk aspect van Sustainable Bioscience. Wil je de planeet beschermen door middel van biodiversiteitsbehoud en -herstel? Kom dan bij ons studeren en je leert alles wat je daarvoor nodig hebt!
Lees meer
- Nulkar, G., Bedarkar, M., Ghate, K. & Nulkar, S. 2021. Hitchhiking microbes: Declining biodiversity & emerging zoonoses. Indian Journal of Medical Research 153: 367-374. https://doi.org/10.4103/ijmr.IJMR_620_21
- One Health: Reducing Disease Risk: https://iucn.org/resources/policy-brief/one-health-reducing-disease-risk
- Prist, P.R., Prado, A., Tambosi, L.R., Umetsu, F., de Arruda Bueno, A., Pardini, R. & Metzger, J.P. 2021. Moving to healthier landscapes: Forest restoration decreases the abundance of Hantavirus reservoir rodents in tropical forests. Science of The Total Environment 752: 141967. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2020.141967
- Rivers, M., Newton, A.C., Oldfield, S. & Global Tree Assessment Contributors. 2023. Scientists' warning to humanity on tree extinctions. Plants, People, Planet 5: 466-482. https://doi.org/https://doi.org/10.1002/ppp3.10314
- Robinson, J.M., Breed, A.C., Camargo, A., Redvers, N. & Breed, M.F. 2024. Biodiversity and human health: A scoping review and examples of underrepresented linkages. Environmental Research 246: 118115. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/j.envres.2024.118115
Author
-
3 keer impact door Sustainable Bioscience (op jullie allemaal)
Soms is het makkelijk om gedemotiveerd te raken door al het negatieve nieuws om ons heen. Zo meldt de Wereld Meteorologische Organisatie bijvoorbeeld, dat 2015-2025 de warmste periode ooit was. De temperatuur ligt 1,43 °C boven het wereldgemiddelde van 1850-1900 in 2025 en er is een toename van...
Science and Engineering
