Na vlees ook melkeiwitten en zijde. UM’s unieke onderzoek naar gekweekte dierlijke producten.
Novel Foods
“Een triggerpoint voor de industrie”, noemt Vaios Fytsilis de eerste kweekburger. “Toen ik als student van die hamburger hoorde, fascineerde het me. Nu werk ik in hetzelfde veld en ook nog in Maastricht!” Dat triggerpoint leidde tot een storm aan onderzoek naar gekweekte dierlijke producten. Vaios werkt bij de onderzoeksgroep Farmacologie en Toxicologie van FHML aan nieuwe testmethoden voor de analyse van de veiligheid van gekweekte eiwitten. Bij het Food Claims Research Centre van FSE in Venlo kijkt zijn collega Miriam Urlings naar de regelgeving rondom de marktintroductie van deze novel foods.
Vaios’ en Miriams werk is onderdeel van het nationale project Protein Transition 2.0, geleid vanuit de Universiteit Wageningen. Melk uit gekweekte uiercellen blijkt nog een brug te ver. Melkeiwitten gemaakt met precisiefermentatie lijken kansrijk. Een eerste melkeiwit-alternatief gewonnen uit een ander organisme is onlangs door de Europese Unie goedgekeurd.
Veiligheid
Vaios opent de deur van een vriezer in zijn laboratorium en pakt er een doorzichtig potje met een lichtbruin poeder uit. Het is het in bacteriën gekweekte melkweiwit lactoferrine (die kweek gebeurde bij één van de projectpartners). Lactoferrine in melk levert ijzer. Maar geldt dat ook voor de gekweekte variant? “Chemisch is het gekweekte eiwit identiek aan dat van een koe, maar zo’n lang molecuul heeft ook een driedimensionale vorm. De manier waarop het eiwit die 3D-vorm krijgt, verschilt per organisme. Een koe doet dat anders dan een bacterie. Daarom weet je niet zeker dat ons lichaam het eiwit kan verteren of zelfs verdragen. Zoiets moet je in het lab aantonen.”
The researcher uses an animal-free method that mimics digestion in the mouth, stomach and gut, step by step. He then analyses the breakdown products. "This gives us a quick and relatively inexpensive insight into the protein's safety and nutritional value, which helps with the registration of such a novel food."
On the road to authorisation
Technically, the cultivation of dairy-like proteins appears to pose no problem. But are these proteins allowed on the market, in other words: do they comply with European legislation and regulations? This is the aspect Miriam Urlings investigates from the Food Claims Research Centre in Venlo.
The manufacturer must demonstrate that a new protein is safe. But that safety is not a given. "Nothing is 100% safe, not even water. It really depends on the dose. Therefore, the safety of a novel protein must be comparable to that of the protein it replaces. Considering the dose, in the safety assessment the European Food Safety Authority applies the worst conceivable scenario: a consumer who eats the new proteins with every meal."
"Answering the safety question is a search for everyone, because these cultivated proteins are so new. To gain a better understanding of the assessment procedure, I'm currently interviewing people from industry and EFSA," says Miriam.
Eerste succes
Het Nederlandse bedrijf The Protein Brewery, lid van het Protein Transition 2.0-consortium, was het eerste dat het hele traject doorliep, van idee tot EU-marktintroductie. Hun schimmeleiwit vervangt melkeiwit als ingrediënt in een selectie van producten. Met deze eerste Europese marktintroductie doemt een nieuwe vraag op. "Welke naam staat de wet toe? Een melkachtig eiwit dat niet uit een koe komt, mag je geen melk of zuivel noemen. In mijn volgende onderzoek kijk ik naar de mogelijkheden rond het labelen van deze producten", zegt Miriam.
Miriam en Vaios hopen na afloop van Protein Transition 2.0 verder te kunnen met hun onderzoek. Vaios: “We ontwikkelden unieke kennis in een nichegebied, kennis die nergens anders beschikbaar is. Het zou fijn zijn als de industrie met ons blijft samenwerken en niet probeert zelf het wiel opnieuw uit te vinden.”
Tekst: Patrick Marx
