Nieuwe data- en rekeninfrastructuur laat de Einsteintelescoop luisteren naar zwaartekrachtgolven

De Einstein Telescope wordt een derdegeneratie-observatorium voor zwaartekrachtgolven, afkomstig van bijvoorbeeld botsende zwarte gaten, supernova’s en mogelijk zelfs donkere materie. De telescoop kijkt verder terug in de tijd dan ooit tevoren, tot dicht bij de oerknal. Maar om die signalen te ontrafelen, moeten onderzoekers enorme datastromen razendsnel verwerken.

ETCETERA lost dit op met slimme AI-modellen en krachtige rekeninfrastructuur. De uitdaging? Razendsnel bepalen of een signaal interessant is en uit welke richting het komt. Alleen dan kunnen conventionele telescopen tijdig meekijken. AI selecteert welke signalen prioriteit verdienen en versnelt complexe natuurkundige berekeningen. Daarnaast corrigeert de infrastructuur realtime minuscule trillingen die metingen kunnen verstoren. Hiervoor programmeren onderzoekers AI-algoritmen direct in de computerchips van de telescoop.

Zeven universiteiten en zeven bedrijven werken nauw samen aan dit project. Zij creëren niet alleen een testveld voor AI en high-performance computing, maar delen ook kennis met publieke en private organisaties. De technologie die zij ontwikkelen, vindt toepassing in sectoren als energie en ruimtevaart. Het project versterkt de positie van de Euregio Maas-Rijn op het gebied van innovatie en economische groei.

ETCETERA start officieel op 1 januari 2027 en loopt drie jaar. Het consortium bouwt een duurzaam testbed voor dataverwerking, waarop toekomstige onderzoekers verder kunnen bouwen. Met dit project vergroten zij de kans dat de Einsteintelescoop naar de Euregio komt. De uitdagingen zijn groot, maar de potentie voor wetenschappelijke doorbraken is nog groter.