Tien jaar bouwen aan de revalidatie van morgen

De werkplaats ontstond in 2016 uit een eenvoudige gedachte: revalidatiegeneeskunde was aanwezig bij Adelante, en UM was met het Care and Public Health Research Institute (CAPHRI) sterk in onderzoek en het onderwijs. “We wilden het vak revalidatiegeneeskunde academiseren”, legt Huijnen uit. “Door de expertises van UM en Adelante samen te brengen, konden we de revalidatiegeneeskunde in onze regio vernieuwen en studenten kennis laten maken met het revalidatiecentrum.” Verbunt voegt toe: “De AWR moest een plek worden waar onderzoek en vernieuwing echt zouden borrelen."

Het concept van een academische werkplaats bestond al langer. Bijvoorbeeld in de ouderenzorg, waar UM ook al samenwerkte met partners in de zorg en het onderwijs. Maar voor de revalidatiegeneeskunde moest het nog van de grond komen. Het idee om onderzoek, onderwijs en de zorgpraktijk buiten een ziekenhuisomgeving zo nauw te laten samenwerken, was nieuw voor het vakgebied. Het vertrekpunt was bewust lokaal: UM met CAPHRI en Adelante. Later sloten Zuyd Hogeschool, Maastricht UMC+ en afgelopen jaar ook Revant aan. Met de toevoeging van Revant, een zorgaanbieder in West-Brabant en Zeeland, groeide het bereik van de AWR van alleen Limburg naar een groter bereik in Zuid-Nederland.

In tien jaar tijd zijn er expertisecentra gevormd met de onderwerpen Kinderrevalidatie, Revalidatie bij neurologische aandoeningen, Pijn en Revalidatie, en Revalidatie en Tinnitus.  Hier komen zorg, onderzoek en onderwijs samen. Diverse projecten laten zien dat de academische werkplaats directe impact levert in de zorg.  Voorbeelden zijn het Gezond leven met Hersenletsel in Limburg (GHLIM)-project, gericht op het bevorderen van gezond leven met hersenletsel in Limburg, en het netwerk pijnrevalidatie, waarin revalidatiezorg in de eerste en tweede lijn verbonden werden om zorg op maat te kunnen bieden. Dankzij de samenwerkingen tussen meerdere kennisinstellingen en zorgorganisaties is het optuigen van dit soort projecten waarbij onderzoek en zorg worden verbonden ook makkelijker geworden. "We kunnen steeds sneller schakelen en samen subsidies indienen voor regionale projecten", verklaart Verbunt.

Trots zijn ze ook op de energie in de AWR zelf. Studenten van de universiteit en de hogeschool lopen stages in de revalidatiecentra en werken samen aan innovaties. Het Revalidatie Innovatie Lab is daar een concreet voorbeeld van. "Steeds meer studenten kiezen voor een stage in de revalidatiezorg", zegt Huijnen, "Zij worden meteen gekoppeld aan de werkplaats, om multidisciplinair te leren werken."

Een andere belangrijke recente mijlpaal is de position paper Revalidatie 2030 Zuid-Limburg. Het document, opgesteld vanuit alle zorglijnen van de revalidatiesector, schetst een gezamenlijke lijn- en domeinoverstijgende visie op hoe revalidatie in de regio de komende jaren moet worden ingericht. Het document toont de Limburgse variant van de visie op revalidatie van de World Rehabilitation Alliance van de Wereldgezondheidsorganisatie, waar UM sinds 2023 lid van is. "We zijn er nog lang niet”, zegt Verbunt, “maar we zijn best trots op waar we nu staan." Meerdere organisaties en samenwerkingsverbanden hebben zich gecommitteerd aan de verdere uitwerking en regionale uitvoering van de visie uit de position paper.

Voor de komende jaren zien Verbunt en Huijnen veel kansen, maar ook duidelijke opgaven. Een van de belangrijkste kansen is het versterken van de academische revalidatiegeneeskunde in de regio. Dit houdt in dat zorgprofessionals al vroeg tijdens een ziekenhuisopname beginnen met activeren en revalideren bij mensen met zeer complexe gezondheidsproblematiek. "In die eerste fase kan veel vernieuwing plaatsvinden", zegt Verbunt. "Door meteen na of zelfs al voor een operatie of behandeling te beginnen met begeleiding die gericht is op beter functioneren, voorkom je complicaties, gaat de opnameduur omlaag en kunnen mensen sneller naar huis of doorstromen naar zorgpartners in de regio. Dit is niet alleen beter voor de patiënten, maar leidt ook tot minder druk op de zorg.”

Een andere opgave is de verbreding naar de eerstelijnszorg en het sociaal domein. "We willen revalidatie een integraal onderdeel maken van het zorglandschap", zegt Verbunt. "Zodat mensen de juiste begeleiding krijgen, zo dicht mogelijk bij huis, en weer kunnen meedoen aan de maatschappij."

De ambitie is niet om heel Nederland te veroveren, maar wel om verder te verbreden in de regio's waar de AWR al werkt. Meer mensen bereiken, van specialistische revalidatie tot de eerstelijnszorg en de ouderenzorg en vanuit een visie samenwerken aan beter functioneren in de regio.

Tien jaar na de oprichting staat de AWR er. En de volgende tien beginnen nu!

Meer weten over de AWR en revalidatiezorg? Lees hoe Ivan Huijnen onderzoek doet naar een nieuwe kijk op revalidatiezorg.

Tekst en beeld: Liline Fermin

Vond je dit artikel interessant? Volg ons dan op Instagram en LinkedIn voor meer.