AWDZ werkt mee aan set indicatoren om eerstelijnszorg internationaal te vergelijken

Hoe de eerstelijnszorg is ingericht, heeft veel invloed op de effecten van zorg. Denk maar aan welke zorgmedewerkers er werken, welke wetgeving er is en hoe patiënten toegang hebben tot zorg. Het Nivel, dat samenwerkt met de AWDZ, heeft daarom een nieuwe set indicatoren gemaakt waarmee eerstelijnszorg kan worden beschreven: SiSPC, Systemic Indicators for the Strength of Primary Care. Postdoc onderzoeker bij de AWDZ, Rob Timans, werkte mee aan de set indicatoren.

SiSPC

SiSPC is een nieuwe set indicatoren die iets zegt over hoe sterk een eerstelijnszorg systeem is. SiSPC is kort voor: Systemic Indicators for the Strength of Primary Care. Er bestond al een set indicatoren, maar die was verouderd: de eerdere Primary Care Activity Monitor Europe (PHAMEU) stamt al uit 2011. Uit onderzoek is gebleken dat de inrichting van eerstelijnszorg veel betekent voor hoe goed de zorg is die het systeem geeft. Om zorgsystemen internationaal met elkaar te kunnen vergelijken, is het daarom van belang dat er niet alleen gekeken wordt naar effecten, maar ook naar de inrichting van het systeem. Wil je het eerstelijnszorg systeem immers verbeteren, dan moet je het wellicht bij de inrichting daarvan zoeken. Denk aan wetgeving over zorg, de hoeveelheid en typen zorgmedewerkers en hoe de zorgverzekering geregeld is. 

Onderzoek in 46 landen

Het Nivel heeft de leiding genomen in het ontwikkelen van SiSPC. Rob Timans, die eerder bij het Nivel werkte en nu als postdoc onderzoeker aan de slag is voor de AWDZ, was ook betrokken. Het Nivel werkte samen met vergelijkbare onderzoeksorganisaties uit onder andere Spanje, Oostenrijk en Singapore, omdat SiSPC ook internationaal bruikbaar moet zijn. En de set indicatoren is inmiddels al in gebruik: onderzoekers van het Nivel en de AWDZ zijn momenteel bezig om de eerstelijnszorg van 46 landen te beschrijven aan de hand van SiSPC. Daarmee komt, naar verwachting in de zomer van 2026, een rijke database beschikbaar waarmee veel internationaal vergelijkend onderzoek kan worden gedaan.

In het figuur hiernaast is beschreven hoe SiSPC precies tot stand gekomen is. De onderzoekers hebben de voormalige indicatorenset, PHAMEU, als uitgangspunt genomen. Hieruit zijn bruikbare elementen geselecteerd. In stap 2 en 3 werd literatuuronderzoek gedaan naar recente raamwerken die eerstelijnszorgsystemen in kaart brengen. Daaruit werden nieuwe, aanvullende indicatoren gehaald. In de vierde en laatste stap zijn publicaties verzameld over actuele uitdagingen in de eerstelijnszorg en hoe je hiermee om kunt gaan. Hieruit kwamen 15 onderwerpen waarvoor voorlopige indicatoren werden gemaakt en deze zijn vergeleken met de indicatoren die al in de eerdere stappen werden bepaald. Ook hebben de onderzoekers experts van andere organisaties binnen het netwerk van het Nivel gevraagd om feedback. Dit alles resulteerde uiteindelijk in de SiSPC-set.