Europese belastingplannen onder de loep: Hans van den Hurk adviseert Tweede Kamer
De Europese Commissie wil de belastingregels binnen Europa eenvoudiger maken. Dat moet het voor bedrijven aantrekkelijker maken om te investeren en internationaal zaken te doen. Maar wat betekenen deze plannen voor Nederland? En wie betaalt uiteindelijk de rekening? Hoogleraar Hans van den Hurk van onze Faculteit der Rechtsgeleerdheid onderzocht dit samen met hoogleraar Maarten de Wilde van de Erasmus Universiteit Rotterdam. Hun onderzoek helpt de Tweede Kamer om de gevolgen van de Europese plannen beter te beoordelen.
De Tweede Kamer moet regelmatig beslissingen nemen over ingewikkelde Europese voorstellen. Om de gevolgen daarvan beter te begrijpen, kunnen Kamerleden wetenschappers om advies vragen. Dat gebeurt onder meer via een zogenoemde EU-wetenschapstoets. Deze toets wordt georganiseerd door Parlement & Wetenschap, dat onder de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) opereert. Wetenschappers onderzoeken daarbij wat Europese voorstellen specifiek voor Nederland kunnen betekenen. Van den Hurk en De Wilde voerden de eerste EU-wetenschapstoets op fiscaal gebied uit. Hiervoor bestudeerden zij documenten van de Europese Commissie en publicaties over het voorstel.
Eenvoudigere regels, maar tegen welke prijs?
De Europese Commissie wil de administratieve lasten voor bedrijven verminderen en investeren binnen Europa makkelijker maken. Volgens de onderzoekers kunnen verschillende maatregelen voordelen opleveren voor Nederlandse ondernemingen, pensioenfondsen en andere beleggers. Ook Van den Hurk ziet positieve kanten aan de plannen. Zo vindt hij bepaalde vereenvoudigingen van de belastingregels zinvol en relatief goedkoop.
Tegelijkertijd kunnen andere voorgestelde veranderingen Nederland veel geld kosten. Volgens een raming van het Nederlandse kabinet kan Nederland hierdoor jaarlijks ongeveer 3,6 miljard euro aan belastinginkomsten mislopen. Daar staan mogelijke voordelen tegenover, zoals meer investeringen en minder administratieve lasten. Hoe groot die voordelen daadwerkelijk zijn, is volgens de onderzoekers nog onvoldoende duidelijk. Van den Hurk is daarom kritisch over het voorstel als geheel. Vanwege de hoge kosten noemt hij het een "no-go". Dit betekent niet dat de simplificaties niet kunnen doorgaan want die kosten nauwelijks geld.
Wie profiteert en wie betaalt?
De onderzoekers wijzen ook op risico's voor de aanpak van belastingontwijking. Zo wil de Europese Commissie een bestaande maatregel afschaffen die voorkomt dat internationale verschillen tussen belastingregels worden gebruikt om bepaalde belastingvoordelen te behalen. Van den Hurk vreest dat hierdoor belastingconstructies die eerder zijn aangepakt opnieuw aantrekkelijk worden.
Daarnaast vragen de onderzoekers aandacht voor de verdeling van de kosten en voordelen. Welke bedrijven en organisaties profiteren van de veranderingen? En welke landen? Want er zullen zeker landen zijn die er wel van zullen profiteren. En wie draagt uiteindelijk de gevolgen als de overheid minder belastinginkomsten ontvangt?
Van onderzoek naar politieke besluitvorming
De bevindingen van Van den Hurk en De Wilde zijn vastgelegd in de EU-wetenschapstoets Omnibus over belastingen. De onderzoekers adviseren de Tweede Kamer om de financiële en maatschappelijke gevolgen van de voorstellen zorgvuldig te beoordelen. Kamerleden kunnen de resultaten gebruiken om vragen te stellen aan de minister van Financiën, die deze vervolgens kan voorleggen aan de Europese Commissie.
Met zijn bijdrage aan de EU-wetenschapstoets laat Van den Hurk zien hoe wetenschappelijke kennis vanuit onze faculteit wordt ingezet bij maatschappelijke en politieke vraagstukken. Zijn expertise helpt om de mogelijke gevolgen van Europese belastingplannen voor Nederland inzichtelijk te maken.
Meer informatie
De EU-wetenschapstoets Omnibus over belastingen en de bijbehorende documenten zijn beschikbaar via Parlement & Wetenschap.