Drie premiers in gesprek met studenten in de Sint Janskerk: "Wij moeten het voortouw nemen"

Na een introductie door moderator Sophie Vanhoonacker, hoogleraar Administrative Governance en voorzitter van de UM Academic Board on Europe, gingen eerst drie Benelux-experts met elkaar en met de zaal in gesprek. Aan tafel zaten Ariadne Petridis (secretaris-generaal van de Benelux Unie), Yves Evrard (vicevoorzitter van de Interparlementaire Assemblee van de Benelux) en Martin Unfried (directeur van ITEM, het expertisecentrum voor grensoverschrijdende samenwerking van de Universiteit Maastricht).

Centraal stond de vraag of de Benelux nog altijd een pionier en laboratorium voor Europese integratie is. Wat is er terechtgekomen van tachtig jaar ambitieus pionieren en het wegnemen van grensbarrières? En hoe laat de Benelux zich zien op het internationale toneel?

Vervolgens heette Pamela Habibović, president van de Universiteit Maastricht, de premiers welkom. Zij noemde België, Luxemburg en Nederland pioniers van de Europese integratie.
 

Vanhoonacker legde de premiers eerst enkele vragen voor. Jetten wil dat de Benelux alledaagse grensproblemen aanpakt, zoals de erkenning van diploma’s, politiewerk en zorg. De Wever pleitte voor een aanpak van onderop en noemde de Benelux de ‘kern van de ui’ van de Europese Unie. Hij wil met de Benelux vooroplopen en goede voorbeelden van samenwerking tussen Nederland, België en Luxemburg als blauwdruk gebruiken voor de andere EU-lidstaten. Frieden herinnerde eraan dat de Benelux is voortgekomen uit de Tweede Wereldoorlog en dat open grenzen verdedigd moeten worden. Over de rol van de Benelux klonk het dat de drie landen als eerste moeten bewegen: van een interne markt naar ‘één markt’.
 

Daarna was het woord aan de zaal. Studenten legden hun vragen en ideeën rechtstreeks voor aan De Wever, Frieden en Jetten.

UM-student Tobias komt uit Tsjechië en groeide op in België. Hij ziet hoe verschillend politiek in beide landen wordt bedreven en maakt zich zorgen over het politieke klimaat in Tsjechië en Slowakije, landen die volgens hem toenadering zoeken tot Rusland. “Hoe kun je die landen ervan overtuigen dat Rusland een bedreiging is?”, vroeg hij.

De Wever antwoordde: “De Benelux-landen zullen waarschijnlijk optrekken met zo’n acht of negen andere EU-landen, en dan krijgen we een Europa van verschillende snelheden. Ik denk dat we ook de verkiezingen in sommige landen moeten afwachten. De vooruitzichten in bijvoorbeeld Frankrijk vind ik vrij problematisch; daar zou zelfs een anti-Europese partij kunnen winnen. Ik hoop op het beste, maar we moeten ons voorbereiden op het ergste. En zelfs in het ergste geval moeten we vasthouden aan het idee dat landen met elkaar willen samenwerken. Maar ik denk niet dat elk land zich even snel zal ontwikkelen. Kijk naar Rusland: Europa is daarover verdeeld, en dat is een probleem. Onze kracht is dat we een rijk continent zijn met veel verschillen, maar geopolitiek gezien is dat nu ook onze zwakte. Gelukkig steunen de meeste EU-lidstaten nog altijd Oekraïne.”

Op de vraag of de oorspronkelijke doelen van de Benelux nog haalbaar zijn, was het antwoord ja: gelijkgestemde landen komen sneller tot overeenstemming. De politiesamenwerking werd als voorbeeld genoemd.

Een andere student vroeg of versnipperde parlementen de besluitvorming niet vertragen. Jetten: “We (België en Nederland, red.) leiden allebei een regering met een versnipperd parlement, en iedereen weet hoe lastig dat soms kan zijn. Dat geldt ook voor samenwerking tussen 27 landen, of in de nabije toekomst misschien nog meer. Daarom kunnen de Benelux, maar ook de Baltische regio of andere regio’s binnen de EU, soms het voortouw nemen op een specifiek onderwerp. Zo zorgen we dat we vooruitkomen, en kan de rest volgen en profiteren van het werk dat al is gedaan.” Frieden maakte zich daar minder zorgen over dan over de AfD en de opkomst van extreemrechts in Frankrijk.