Hittestress

Hittestress is een toenemend gezondheidsrisico dat nauw samenhangt met klimaatverandering. Door stijgende gemiddelde temperaturen en langere warme perioden worden mensen steeds vaker en langduriger blootgesteld aan hitte, ook in gematigde landen zoals Nederland. De gezondheidseffecten beperken zich bovendien niet tot extreme temperaturen. Juist langdurige blootstelling aan warmte, vooral wanneer nachten onvoldoende afkoelen, zorgt ervoor dat de belasting zich geleidelijk kan opbouwen. Hierdoor krijgt het lichaam minder gelegenheid om te herstellen en nemen gezondheidsrisico's toe. Naarmate hitteperioden vaker voorkomen en langer aanhouden, wordt deze belasting steeds groter.

Gezondheidseffecten gaan verder dan oververhitting

Hitte doet meer dan de lichaamstemperatuur verhogen. Om af te koelen moet het lichaam harder werken. Bloedvaten verwijden zich, de hartslag neemt toe en door zweten gaan vocht en zouten verloren. Deze natuurlijke reacties helpen het lichaam om warmte af te voeren, maar zorgen tegelijkertijd voor extra belasting van onder andere het hart- en vaatstelsel en de nieren. Langdurige blootstelling aan hitte kan bovendien bestaande aandoeningen verergeren, zoals hart- en vaatziekten, luchtwegaandoeningen, diabetes en nierziekten. Het risico op uitdroging, ziekenhuisopnames en vroegtijdige sterfte neemt toe. In ernstige gevallen kan hittestress leiden tot acute medische noodsituaties, zoals een hitteberoerte of cardiovasculaire complicaties.

Hoewel veel bekend is over de relatie tussen hitte en gezondheid, blijven belangrijke vragen bestaan. Zo is nog onvoldoende duidelijk hoe langdurige blootstelling aan hitte het lichaam op de lange termijn beïnvloedt, hoe medicijnen de reactie van het lichaam op hitte kunnen versterken of juist verstoren, en waarom sommige mensen veel kwetsbaarder zijn dan anderen. 

Niet iedereen loopt hetzelfde risico

De gevolgen van hitte zijn ongelijk verdeeld. Ouderen, jonge kinderen, zwangeren en mensen met chronische aandoeningen zijn vaak extra kwetsbaar. Ook mensen die buiten werken of intensief lichamelijk werk verrichten lopen een verhoogd risico. Maar gezondheid wordt niet alleen bepaald door leeftijd of medische omstandigheden. Ook de leefomgeving speelt een belangrijke rol. In dichtbebouwde stedelijke gebieden kan warmte zich ophopen, terwijl woningen met weinig ventilatie of beperkte toegang tot verkoeling extra risico's met zich meebrengen. Daarnaast beïnvloeden sociaaleconomische omstandigheden in hoeverre mensen zich kunnen beschermen tegen hitte. Het begrijpen van deze verschillen is essentieel om gezondheidsrisico's eerlijk en effectief te kunnen beperken.

Van begrijpen naar handelen

Binnen het Climate Health Institute onderzoeken we hoe blootstelling aan hitte verschillende fysiologische systemen belast en hoe bestaande aandoeningen en medicatie de gezondheidseffecten van hitte kunnen versterken of beïnvloeden. Daarbij bestuderen we ook verschillen in herstelvermogen en aanpassingscapaciteit tussen mensen, en onderzoeken we hoe hitte samen met andere omgevingsfactoren, zoals luchtverontreiniging, de gezondheid beïnvloedt. Daarnaast brengen we in kaart hoe beleid, woningkwaliteit, de inrichting van de leefomgeving, toegang tot groen en verkoeling, arbeidsomstandigheden en andere maatschappelijke factoren kunnen bijdragen aan het verminderen van de gezondheidseffecten van structurele hitte.