Zoeken in het nieuws

Universiteiten moeten Europa redden

De universiteiten kunnen Europa redden en een belangrijke bijdrage leveren aan duurzame economische groei. Het hoger onderwijs moet dan wel haar innovatiekracht versterken door ondernemerschap te stimuleren en onderzoek meer te richten op maatschappelijke problemen. Universiteiten moeten hun leiderschapsrol op zich nemen en zich actiever bemoeien met de grote maatschappelijke kwesties van dit moment. Dit stelt prof.dr.ir. Jo Ritzen in zijn inaugurele rede op 8 juni.

Jo Ritzen is oud-minister van onderwijs en voormalig collegevoorzitter van de Universiteit Maastricht. Sinds 1 februari 2011 is hij hoogleraar ‘International economics of science, technology and higher education’ aan de Universiteit Maastricht. Op 8 juni aanvaardt hij zijn leerstoel met het uitspreken van zijn oratie.

Europa kampt met een economische crisis en drastische maatregelen zijn nodig om duurzame economische groei te realiseren door versterking van de kenniseconomie. De kwaliteit van academisch afgestudeerden dient te verbeteren, met meer aandacht voor de enorm veranderende arbeidsmarkt. In het academisch onderwijs blijven cognitieve ontwikkeling en kennis van het vakgebied de hoogste prioriteit, maar er moet ook aandacht komen voor ondernemerschap, werken in teams, mondelinge, schriftelijke en digitale communicatievaardigheden, oplossingsgericht en innovatief denken, leren werken in een internationale omgeving en grotere jobmobiliteit.

Dit vraagt een andere manier van werken door universiteiten. Volgens Ritzen kunnen universiteiten deze veranderingen alleen doorvoeren wanneer de verschillende Europese lidstaten van elkaar willen leren. Daarvoor heeft hij de Foundation Empower European Universities (EEU) opgericht, waarin correspondenten van alle 27 lidstaten deelnemen. De EEU verzamelt en analyseert data over de impact van hoger onderwijsbeleid op de prestaties van universiteiten, gemeten aan de hand van hun maatschappelijke bijdrage. Bovendien is het nodig dat universiteiten op Europees niveau gaan concurreren en één hoger onderwijsruimte vormen, waarbij studenten op basis van goede informatie kunnen kiezen aan welke Europese universiteit ze willen studeren.

Onderzoek zou op Europees niveau gefinancierd moeten worden, ter verhoging van de efficiëntie en verlaging van de kosten die gemoeid zijn met selectie en evaluatie. Tevens maakt dit specialisatie op een hoger kwaliteitsniveau mogelijk. Ook de sociale voorzieningen moeten op Europees niveau geregeld worden. Dit vereist overigens een andere interpretatie van het Europees beginsel van subsidiariteit. Ritzen erkent dat universitair onderwijs en onderzoek beter op nationaal niveau geimplementeerd kunnen worden, maar een Europees raamwerk is nodig om de kwaliteit naar een hoger niveau te tillen.