Miriam Haritz

Wie betaalt voor het weer?

Het voorzorgsbeginsel bij aansprakelijkheid voor klimaatverandering

Miriam Haritz (Aken, Duitsland, 1973), Faculteit der Rechtsgeleerdheid, capaciteitsgroep Internationaal en Europees Recht, onderzoekschool Ius Commune, onderzoeksinstituut METRO

“De klimaatverandering is een wereldwijd probleem dat steeds omvangrijker wordt. Met een groep academici in Nederland proberen we de gevolgen ervan en de mogelijke sancties daarop in kaart te brengen. Aan de studie, die wordt betaald door de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO), doen verschillende disciplines mee, zoals artsen, psychologen, sociologen, economen, politicologen en juristen. Zo’n interdisciplinaire aanpak vind ik erg interessant, zinvol en leerzaam.

Als jurist concentreer ik me op de schade die wordt aangericht door klimaatverandering en wie daarvoor aansprakelijk is. Dat er sprake is van schade staat vast, blijkt uit mijn onderzoek, maar de relatie met klimaatverandering is niet altijd duidelijk. In het kader van die onzekerheid kijk ik naar de rol die het zogenaamde voorzorgsbeginsel kan spelen bij die aansprakelijkheid. Dit principe houdt in dat er maatregelen getroffen moeten worden als er kans bestaat op ernstige of onomkeerbare schade aan gezondheid of milieu. Beleidsmakers kunnen dit instrument gebruiken om in onzekere situaties op een gepaste manier te handelen.

Ik heb overal in de wereld naar voorbeelden gekeken van dergelijke aansprakelijkheidssystemen in de context van klimaatverandering. Dan merk je dat het voorzorgsbeginsel overal anders wordt geïnterpreteerd. Vooral in de Verenigde Staten en Australië, die beide weigerden het Kyoto-protocol te ondertekenen – Australië heeft dat onlangs overigens wel gedaan na de laatste verkiezingen - is er jurisprudentie op het gebied van klimaatverandering. Je ziet dat vervolging nog niet leidt tot aansprakelijkheidclaims, maar meer tot dwang om maatregelen te treffen, zodat de schade aan het milieu beperkt blijft. In 2006 spande de staat Californië een proces aan tegen de belangrijkste autofabrikanten binnen haar grenzen. Auto’s produceren immers CO2, een van de gevreesde broeikasgassen. De staat heeft dit proces in eerste instantie verloren maar gaat tegen die uitspraak wel in beroep.

Ook al mislukken nu die claims en is het zelfs de komende tien tot twintig jaar niet mogelijk de aansprakelijkheid te bewijzen, je kunt daarmee wel druk uitoefenen op de vermeende veroorzakers. Die zullen maatregelen treffen omdat ze bang zijn voor processen. Maar de onzekerheid zal in de loop der jaren steeds minder worden dankzij de toename van de hoeveelheid statistische gegevens, waaraan ook wij onze bijdragen leveren.

Eind volgend jaar hoop ik op mijn onderzoek te promoveren. Ooit ben ik student en docent geweest op de UM, nu ben ik hier onderzoeker. Ik heb de universiteit dus van alle kanten kunnen bekijken. Wat me erg aanspreekt, is het internationale en innovatieve karakter ervan.”



<< Terug