Machiel Lamers

2018: Holiday Inn Antarctica??

De ontwikkeling van toerisme op Antarctica

Machiel Lamers (Zevenaar, Nederland, 1978), International Centre for Integrated assessment & Sustainable development (ICIS), Faculty of Humanities and Sciences

“Als ik vertel dat ik onderzoek doe naar de ontwikkeling van toerisme op Antartica, zeggen veel mensen: ‘Wat?! Toerisme op Antarctica? Dat zou verboden moeten worden!’ Maar het gebeurt al tientallen jaren en het groeit enorm snel. De poolgebieden zijn de laatste jaren meer in de belangstelling komen te staan, onder andere door klimaatverandering. Het afgelopen jaar bezochten ongeveer 45.000 toeristen Antarctica. Het is een van de laatste grote wildernisgebieden op aarde. Er wonen geen mensen en in de ogen van velen horen ze er eigenlijk ook niet.

Antarctica is geen soevereine staat en wordt beheerd door een groep landen door middel van een verdragssysteem. Nederland is een van die landen. De meningen over wat goede en slechte ontwikkelingen zijn, lopen nogal uiteen. Het doel van mijn promotieonderzoek is deze perspectieven in kaart te brengen en scenario’s te ontwikkelen die beleidsmakers duidelijk kunnen maken hoe huidige trends zich in de toekomst kunnen ontwikkelen. En welke instrumenten er zijn om dat proces bij te sturen.

De meeste dominante vorm van toerisme op Antarctica is momenteel  de ‘expedition cruise’. Schepen met vijftig tot driehonderd passagiers varen rond en leggen een serie bezoeken af aan land. Onder begeleiding van gidsen worden bijvoorbeeld pinguïnkolonies of een wetenschappelijk onderzoekstation aangedaan. Deze schepen worden steeds groter en het worden er steeds meer. Voor de touroperators is het van levensbelang een ‘stukje wildernis’ te kunnen blijven verkopen en dus werken ze samen. Zo varen ze in schema’s, zodat er nooit twee boten tegelijk op één landingsite aankomen. Ook bezoeken ze een pinguïnkolonie met niet meer dan honderd toeristen tegelijk, om de dieren niet te veel te verstoren.

Naast deze vorm van toerisme kun je er tegenwoordig kajakken, duiken, kamperen, bergbeklimmen, helikoptervluchten maken en ga zo maar door. Het is de vraag of we alles wat we kunnen bedenken ook daadwerkelijk moeten doen daar. Zouden we de aanleg van permanente infrastructuren en faciliteiten voor toerisme moeten toestaan? Zouden we toerisme moeten limiteren, spreiden, of juist moeten concentreren op een paar populaire plekken?

Voor mijn onderzoek heb ik workshops georganiseerd voor de verschillende betrokken partijen (bijvoorbeeld: beleidsmakers, toeroperators, NGOs) en heb ik veel gereisd om hen te ontmoeten en hun visies te verzamelen. Ik was ook zelf twee keer op Antarctica; een geweldige ervaring. Als je een keer naar de poolgebieden bent geweest raak je besmet met een soort virus, dan wil je terug. Daar ligt meteen ook een gevaar. Toerisme is een heel interessant fenomeen met consequenties op verschillende gebieden, zoals milieu, economie en sociaalcultureel. Het zit altijd complex in elkaar: wat goed of fout is, is niet zo eenvoudig te bepalen. Kortom een interessant onderwerp voor onderzoek.

ICIS heeft veel ervaring met het ontwikkelen van integrale toekomstscenario’s en onderzoek op het gebied van duurzaamheid. Wij zijn in Nederland het enige instituut dat onderzoek doet naar de toekomst van toerisme naar de Zuidpool met een focus op beleidstoepassing. Toen ik werd gevraagd voor dit project, gefinancierd vanuit het Nederlands Polair Programma van NWO, zei ik natuurlijk geen ‘nee’. In 2009 hoop ik te promoveren.”



<< Terug