Homeostasis

Academic year 2012-13

Date last modified

6-6-2012 1:28

Period

Period 2

Startdate:

29-Oct-12

Enddate:

21-Dec-12

Code

BMW1002

ECTS credits

10.0

Organisational unit

Fac. Health, Medicine and Life Sciences

Coordinator

R.P. Mensink

Description

1. Samenvatting Het blok is een inleiding in de fysiologie, waarbij aan de hand van een viertal thema’s het belang van het handhaven van een zo constant mogelijk inwendig milieu - ondanks sterk variërende externe invloeden - geïllustreerd wordt. Na een algemene inleiding over het begrip homeostase, komen achtereenvolgens aan de orde: het autonome zenuwstelsel, het cardiovasculaire systeem, het respiratoir systeem, en het excretiesysteem. Elk thema wordt apart, maar met name naarmate het blok vordert, ook geïntegreerd behandeld. Om te kunnen begrijpen hoe deze homeostatische processen werken, wordt tevens aandacht besteedt aan bouw en functie van de belangrijkste bijdragende orgaansystemen. Elk thema wordt ondersteund met één of meerdere hoorcolleges, waarin tevens een verbinding kan worden gemaakt naar de drie richtingen. De stof wordt bestudeerd aan de hand van PGO-casussen. Aanvullend zijn er zelfstudieopdrachten (ZSO’s), computer ondersteund onderwijs (COO), en ‘natte’ practica. Van drie practica moet een verslag worden geschreven. 2. Inhoudelijke uitwerking In het blok 'Homeostase' bestuderen we de manier waarop het menselijk organisme omgaat met de verstoringen die optreden als gevolg van een aantal wisselwerkingen met de buitenwereld. Dagelijkse verrichtingen zoals eten, drinken, slapen en lichamelijke activiteit “verstoren” het interne evenwicht, dat vervolgens hersteld dient te worden. Daarvoor beschikken we over een groot aantal regelmechanismen. Het vloeistofvolume dat onze cellen omgeeft, is zeer gering en de kans is groot dat door de onttrekking van voedingsstoffen, maar ook door afscheiding van afvalproducten, de samenstelling van de weefselvloeistof verandert. Een dergelijke verstoring van het “interne milieu” kan het leven van de cellen al heel snel onmogelijk maken. De bloedsomloop speelt een belangrijke rol bij het voorkomen van dergelijke levensbedreigende verstoringen. Ter hoogte van de talloze dunwandige capillairen die het weefsel doorkruisen, worden tekorten aan nuttige stoffen in de interstitiële vloeistof telkens aangevuld en overtollige stoffen afgevoerd. Daardoor wordt het bloed uiteraard zelf ook voortdurend verontreinigd. Bij passage door de verschillende organen die in verbinding staan met het “uitwendige milieu” wordt de samenstelling van het bloed telkens aangepast. Opname van nuttige stoffen vindt plaats in het spijsverteringsstelsel en de longen, afgifte van afvalproducten gebeurt in nieren, longen, lever en huid. Dit alles vindt op een gecoördineerde wijze plaats, waarbij een belangrijke rol is weggelegd voor het autonome zenuwstelsel en het endocriene systeem. De volgende onderwerpen worden dan ook in het blok behandeld: 1. De morfologische en fysiologische aspecten van het cardiovasculair stelsel, de luchtwegen, en de urinewegen en met name de manier waarop deze orgaansystemen bijdragen aan het handhaven van de homeostase. 2. Bouw en functie van het autonome zenuwstelsel 3. Samenstelling en functie van bloed en beenmerg 4. Bouw en functie van hart en circulatie, regulatie van hartfunctie en bloeddruk 5. Bouw en functie van de longen, transport van zuurstof en koolstofdioxide 6. Regulatie van de ademhaling, pH regulatie 7. Bouw en functie van de nieren, regulering van de water- en zouthuishouding Elk thema wordt ondersteund door één of meer hoorcolleges, waarin tevens een verbinding kan worden gemaakt naar de drie richtingen. De stof wordt bestudeerd aan de hand van PGO-casussen, die de leerstof op een geïntegreerde wijze benadert. Aan de hand van de geformuleerde leerdoelen moet literatuur gezocht en bestudeerd worden om het geschetste probleem te kunnen oplossen. Aanvullend zijn er zelfstudieopdrachten (ZSO’s), die terug te vinden zijn in het basisboek en het blokboek. Tevens wordt er gebruik gemaakt van computer ondersteund onderwijs (COO), en “natte” practica. Van drie practica moet een verslag worden geschreven. De ZSO’s en de COO’s dienen zelfstandig te worden gemaakt. De fysiologie komt verder aan de orde in blokken in blokken 2.2 en 3.2. 3. Voor practica en vaardigheden zie BMW1102: Practica Homeostase

Goals

1. Doelstellingen 1. Het verkrijgen van inzicht in het begrip homeostase en het belang daarvan voor het normale functioneren van de mens 2. Inzicht in de homeostatische regulering van de bloeddruk, bloedgassen, pH en de water- en zouthuishouding 3. Inzicht in de rol die verschillende orgaansystemen (met name hart en circulatie, longen en nieren) spelen bij deze processen 4. Inzicht in de rol van het autonome zenuwstelsel en het hormonale stelsel bij de regulering van de homeostase 2. Eindtermen Het blok levert een bijdrage aan de volgende eindtermen: 1. Organische chemie, biochemie, thermodynamica, genetica, epidemiologie, celbiologie, fysiologische chemie en fysiologie als basisdisciplines in de biomedische wetenschappen; 2. De bouw en het functioneren van het menselijk lichaam, met name op het moleculaire, (sub)cellulaire, het orgaan- en het organismeniveau; 3. De fysische, chemische en biologische factoren in het leefmilieu die invloed kunnen uitoefenen op gezondheid en ziekte; 4. Onderzoeksresultaten in het gebied van de biomedische wetenschappen te interpreteren in de context van de domeinen die essentieel zijn voor de menselijke gezondheid: voeding, milieutoxiciteit, hart- en vaatziekten, auto-immuunziekten, klinische en cognitieve neurowetenschappen en groei en ontwikkeling. 5. Basis laboratoriumvaardigheden toe te passen ten behoeve van biomedisch onderzoek; 6. Aangeleerde methodologische / statistische technieken op adequate wijze uit te voeren; 7. Zorg te dragen voor eigen (kwaliteits-)controle en verdere professionalisering; 8. De eigen leerprocessen te plannen, te bewaken, te sturen en te evalueren;

Instruction language

Prerequisites

Recommended literature

Literatuur - Blokboek ‘Homeostase’ - Silverthorn DU. Human Physiology. An integrated approach. 5th edition. San Francisco: Pearson Benjamin Cummings, 2009. ISBN 0-321-60061-4. Aanschaf van dit boek wordt aanbevolen. - Kierszenbaum AL. Histology and cell biology. St Louis: Mosby, 2002. Dit boek wordt gebruikt bij de histologie-onderdelen in het blok. Het is in een aantal exemplaren aanwezig in het Studielandschap. - Voor de PGO-casussen kan op geleide van de geformuleerde leerdoelen gebruik gemaakt worden van de vele boeken die in het Studielandschap aanwezig zijn op dit gebied. Voor het zoeken naar overzichtartikelen moet gebruik worden gemaakt van PubMed.

Teaching methods

ASSIGNMENT(S)
LECTURE(S)
PBL
SKILLS

Assessment methods

ASSIGNMENT
ATTENDANCE
WRITTEN EXAM

Key words