Bibliotheek en PGO
PGO (Probleem Gestuurd Onderwijs, in het Engels PBL oftewel Problem-Based Learning), is het onderwijssysteem waarin de verantwoordelijkheid voor het (eigen) leerproces van de student centraal staat: de nadruk ligt op 'leren te leren', op het zelfstandig verzamelen, selecteren en verwerken van wetenschappelijke informatie en op interactie en samenwerking met andere studenten (groepsonderwijs).
Probleemgestuurd Onderwijs is georganiseerd rond onderwijsgroepen van zo'n tien personen, die werken aan de oplossing van een concreet probleem of concrete vraagstelling. Het onderwijs wordt dus gestuurd door een probleem of vraagstelling, minder door vakgebieden of disciplines. De onderwijsgroepen komen in het algemeen twee keer per week samen en evalueren en brainstormen gedurende twee uur, waarna ze met geformuleerde leerdoelen weer uiteen gaan. In de tussenliggende periode gaan de studenten idealiter zelf op zoek naar bronnen (boeken, maar ook andere leermiddelen als DVD’s of informatie op het internet, maar eventueel ook experts) om de leerdoelen verder uit te werken en het probleem op te lossen. Uitwisseling en bespreking van hetgeen studenten bestudeerd hebben, vindt uiterlijk tijdens de eerstvolgende onderwijsbijeenkomst) plaats, maar soms ook al eerder middels online kanalen binnen de elektronische leeromgeving.
Aan de Universiteit Maastricht (UM) is het PGO als onderwijssysteem toonaangevend gebleven, al zijn er varianten gekomen en spreekt men tegenwoordig wel van 'studentgecentreerd onderwijs'.
De kenmerken van PGO
De onderwijskundige achtergrond van het Probleemgestuurd Onderwijs is in enkele trefwoorden te vangen:
- 'Leren te leren'
Je hoeft niet alles te weten, als je maar weet waar je het kunt vinden. Voor de leermiddelenvoorziening betekent dit: als je maar met catalogi, referaatwerken, bibliografieën, nieuwe media en dergelijke kunt omgaan. Hier speelt de authenticiteit van problemen en informatie-aanbod een belangrijke rol. - 'Zelfwerkzaamheid'
Als belangrijkere en effectievere vorm van kennisvergaring dan de traditionele vorm van college-gebaseerd onderwijs dat de student in een passieve rol dwingt. - 'Actieve kennisvergaring'
Geen (of in ieder geval minder) kennisoverdracht met de student als passieve ontvanger van informatie, maar de student op zoek naar de voor hem op dat moment relevante informatie, niet vertrouwen op directe overdracht, vertrouwen op het vermogen van de student om zelf relevante informatie op te sporen, ook activeren van voorkennis: een student heeft goed in de gaten wat hij al weet van een bepaald onderwerp en wat niet. - 'Opsporing van informatie'
Op het moment dat die informatie ook echt nodig is, bijvoorbeeld bij de oplossing van een probleem dat binnen een onderwijsblok aan de orde komt. - 'Probleemanalyse en probleemoplossen'
In eerste instantie aan de hand van de Zevensprong: een goede methode om te leren problemen en vraagstukken te analyseren en op te lossen. Later geïntegreerd in authentieke leersituaties (projecten, zelfsturende studieteams, onderzoek en scriptie).
Aandacht in PGO voor verschillende leermiddelen
Er is in het PGO van de UM altijd al aandacht geweest voor verschillen tussen studenten en de voor hen meest effectieve vorm van studeren. Zo was er niet alleen aandacht voor het geschreven woord, maar ook voor AV-media, anatomie modellen, kortom multimediaal onderwijs, nog voordat internet en multimedia een vanzelfsprekendheid was. Dit vanuit het idee dat de ene student het best informatie tot zich neemt via het gedrukte woord, terwijl een ander beter gebaat is bij bijvoorbeeld een videoregistratie van een praktijksituatie. Ook past hier de overtuiging dat bepaalde informatie zich beter leent voor visuele overdracht dan voor overdracht via teksten, een concept dat in dit multimediale tijdperk weer zeer actueel is en daarom in toenemende mate in gebruik is.
Werken in groepsverband als voorbereiding op het werken in teams
Onderwijs in teams geldt als voorbode, als spiegelbeeld voor de latere werkkring waarin samenwerking en teamwork gemeengoed zijn.
Studielandschappen, voorziening ten behoeve van het PGO
Voor de bibliotheek geeft de keuze voor PGO als onderwijssysteem een extra dimensie aan de inrichting van bibliotheekvoorzieningen voor studenten. Deze voorzieningen, studielandschappen geheten, hebben tot doel de student een ruime keuze aan leermiddelen te bieden, aangevuld met studieplekken voor individueel of groepsgebruik en volop elektronische faciliteiten. Om de student uit te rusten met de vaardigheden om efficiënt van de bibliotheek en haar (ICT) voorzieningen gebruik te maken investeert de bibliotheek bovendien in instructiemiddelen en instructieprogramma's.
De webpagina 'Probleemgestuurd onderwijs' bevat meer informatie.
